Najpiękniejsze cuda świata
Eskurial- Hiszpania.
Eskurial znajduje się na północny zachód od Madrytu, na wzgórzu Sierra de Guadarrama. Wyglądem przypomina twierdzę. Jest znany w Hiszpanii, jako ósmy cud świata. Jest to prostokątna budowla. Co ciekawe, w przybliżeniu jest tam 1250 drzwi i 2500 okien. Jednak próba ich policzenia daje rzadko zgodny wynik. Jest to ogromna, rozległa budowla. Klasztory i pałace królewskie są zazwyczaj oddzielone od siebie. Jednak Filip II hiszpański postanowił zbudować klasztor, który będzie zarazem pałacem. Tak oto właśnie z tego pomysłu zrodził się Eskurial. Co ciekawe, apartamenty królewskie zbudowano tak, aby stary już król mógł wejść od razu do kościoła i widzieć ze swojego łoża ołtarz. Pałac Filipa, który przylega do wschodniej części kościoła nazwano rękojeścią rusztu św. Wawrzyńca. Co ciekawe, następcy Filipa chcieli bogatszych i przestronniejszych pomieszczeń mieszkalnych. Nie zależało im też na widoku ołtarza. Zbudowali wiec dla siebie nowe apartamenty po północnej stronie kościoła. Jakie jeszcze funkcje miał pełnić Eskurial? Miał być również mauzoleum dla hiszpańskich królów. W pałacu znajduje się cenna kolekcja ksiąg i manuskryptów. Można ją podziwiać w Sali, która ozdobiona jest bardzo bogato alegorycznymi malowidłami, które przedstawiają filozofię, teologię, muzykę i geometrię. Pałac ten jest zbudowany z żółtawoszarego granitu. Ma proste fasady i prostokątne wieże. To wszystko odzwierciedla skromności i powściągliwość króla Filipa II. Król był zaangażowany w budowę Eskurialu. Podobno odkrył na wzgórzu, na którym wznosi się pałac, miejsce, z którego mógł na bieżąco obserwować postęp prac. Co ciekawe, krzesło Filipa można znaleźć idąc bardzo krętą, wąską drogą. Trzeba się bardzo wspinać. Jednak stamtąd można podziwiać pałac w całej jego okazałości. Filip II, wolał ażeby pałac był bardziej umiarkowany, nie chciałby był pełen przepychu. I tak właśnie jest. Jednak zgromadził w nim znakomite dzieła sztuki. Obecnie mówi się, że zwiedzanie tego pałacu przypomina bardziej zwiedzanie bogatej galerii sztuki. W pałacu oprócz cudownych obrazów można zobaczyć kobierce. W bliźniaczych salach wystawia się obrazy i artefakty. Pałac ma również własne muzeum architektury. Kolejną ciekawostką w tej budowli jest dziedziniec centralny. Znany jest, jako patio ewangelistów. Dlaczego? Ze względu na swe posągi. Do budowy tego cudownego pałacu zaangażowano najlepszych architektów. Cóż, trzeba przyznać, że wykonali oni swoją pracę bardzo dobrze. Pałac podziwia wielu turystów. Jak w ogóle powstał pomysł o jego budowie? Kiedy wojska Filipa zwyciężyły Francuzów we Flandrii był dzień świętego Wawrzyńca. Co dziwne podczas tej bitwy został zniszczony kościół pod wezwaniem właśnie tego świętego. Filip, jako że był władcą bardzo wierzącym, pobożnym przysiągł, że święty Wawrzyniec będzie miał swój nowy kościół. Jak przysiągł tak zrobił. Zbudował, Eskurial który zachwyca swoją prostotą. Jest w nim jednak piękno, którego nie doszukamy się w jednorazowej wizycie. Jest to kolejna budowla, która powstała z religijności władcy. Co najważniejsze, nie wychwala jego majestatu.
ZABYTKI W POLSCE
Łazienki Królewskie
Prawie w centrum miejskiej aglomeracji znajduje się olbrzymia enklawa zieleni, zaś wśród niej tworzona od XVII w. parkowa zabudowa. Wszystko zaczęło się od Ujazdowa, gdzie we wczesnym średniowieczu stał na stromej skarpie drewniano-ziemny gród książąt mazowieckich, następnie drewniany dwór otoczony włoskim ogrodem założonym przez królową Bonę, wreszcie od 1624 r. murowany zamek króla Zygmunta III Wazy. Poniżej skarpy znajdował się zalesiony teren tzw. Zwierzyńca, na którym polowali książęta mazowieccy. Właśnie tutaj marszałek koronny Stanisław Hera-kliusz Lubomirski - kolejny właściciel Ujazdowa - postawił w 2 poł. XVII w.
dwa pawilony: tzw. Ermitaż służący mu jako wypoczynkowa samotnia oraz barokowy budynek łaźni, na wyspie między kanałami, projektowany przez Tylmana z Gameren. Pierwszy obiekt odbudowany po pożarze w I. 1776--1779, stoi do dzisiaj, natomiast mury łazienki znajdują się w dzisiejszym pałacu Na Wyspie. Właśnie od tej łaziei ki przyjęła się później nazwa dla całi go zespołu parkowego. Otoczenie! Zamku Ujazdowskiego zajmował si w I. 1717-1725 król August II Mocn; Powstał wtedy na osi zamku wodn; kanał zwany królewskim, z ozdobnyi basenami na krańcach.
Ciedy w 1764 r. Ujazdów stał się wła-nością króla Stanisława Augusta Po-liatowskiego, na terenie Zwierzyńca :aczęto wytyczać aleje i stawiać pawi-ony. Były to zazwyczaj luksusowe, )zdobne pałacyki przeznaczone dla Iworu i gości oraz budynki użytkowe gospodarcze. Król zdecydował się tworzyć tu swoją letnią rezydencję zatrudnił najlepszych artystów n.in.: architektów )ominika pozbawiony powagi i surowości pałac, który stał się główną budowlą parku. Główne wejście znajduje się od strony południowej i wiedzie przez wgłębiony czterokol urn nowy portyk. Ta elewacja z 1784 r. (projektował D. Merli-ni) jest najbardziej popularnym i charakterystycznym widokiem: między dwoma ryzalitami umieszczony portyk, wyżej balustradowa attyka
Merliniego i Jana Chrystiana Kamset-zera, malarzy Jana Bogumiła Plerscha Marcello Bacciarellego, rzeźbiarzy Andrzeja Le Bruna, Franciszka Pincka, lakuba Monaldiego i Tomasza Righi; park urządzali m.in. Jan Chrystian Szuch i Karol Ludwik Agricola, który opracował system wodny oraz drogę do parku nazwaną jego nazwiskiem. W 1773 r. rozpoczęto przebudowę Łazienki. W pierwszej fazie od południa dobudowano piętro, w drugiej (1784) powstała elewacja południowa, następnie (1788) skrzydła boczne, belweder i elewacja północna, a na końcu (1793) dwa pawilony boczne i łącząca je z pałacem kolumnada nad kanałem. Pomieszczenia łazienkowe zostały zaadaptowa ne, pozostał przedsionek, pokój Bachusa i pokój kąpielowy wraz z barokową dekoracją sztukaterie, płaskorzeźby, kafle). W czasie dwudziestoletnich prac zbudowano klasycystyczny, choć
ozdobiona rzeźbami i belweder także z rzeźbami na narożach, odbiegająca w obie strony galeria kolumn przerzucona nad wodą do dwóch pawilonów (projektował J.CH. Kamsetzer). Na tarasie w XVIII w. stanęły rzeźby: Tańczący satyr i Bachantka - dzieła A. Le Bruna oraz Nimfa i satyr, Hermafrodyta z nimfą, a w 1820 r. rzeźbiarskie personifikacje Wisły i Bugu wykonane przez Ludwika Kaufmana. Wykonana w 1787 r. elewacja północna jest znacznie spokojniejsza. Portyk został tu wysunięty,
jego cztery kolumny podtrzymują trójkątny tympanon, elewacje zwieńczyła balustradowa attyka z posągami (elewacje projektował J.Ch. Kamsetzer). Przed nią na tarasie znajdują się rzeźby gladiatorów (F. Pinck) i lwów (T. Righi). Jednym z najwybitniejszych wnętrz polskiego klasycyzmu jest dwukondygnacyjna Sala Balowa w zachodniej części parteru. Powstała w 1793 r. wg proj. J.CH. Kamsetzera, dekorację rzeźbiarską wykonał A. Le Brun, malarską - J.B. Plersch. Dekoracja ta jest doskonale zharmonizowana z architektonicznymi podziałami wnętrza. Oś pomieszczenia wyznaczają dwa monumentalne, marmurowe kominki w formie przyściennych portyków. Zdobią je posągi Apol-lina w kominku północnym i Herkulesa w południowym. Blat kominka północnego podpierają postacie króla Minosa i satyra Marsjasza, co ma symbolizować w zestawieniu z Apollinem wyższość ducha nad pychą i głupotą, w drugim kominku blat podpiera Centaur i Cerber - Herkules symbolizuje tu potęgę człowieka nad mocami piekieł i żywiołów. Dłuższe ściany sali podzielone są na pionowe płyciny przykryte delikatnymi malowidłami groteskowymi, przedstawiającymi upływanie czasu, życia ludzkiego i żywioły. Drugie reprezentacyjne pomieszczenie zwane jest Salą Salomona i znajduje się na trakcie północnym. Sala powstała w 1788 r. wg proj. D. Merliniego, a w I. 1788-1793 Marcello Bacciarelli z inicjatywy króla wykonał poświęcony życiu Salomona cykl malowideł na plafonie, ścianach i fasetach (został on spalony w 1944 r.). Malowidła uzupełniła dekoracja malarska J.B. Plerscha i złocone sztukaterie. W tej samej części pałacu Na Wyspie D. Mer-lini zrealizował w 1788 r tzw. Galerię Obrazów, którą urządzał do 1793 r. J.CH. Kamsetzer. Jedynym jej akcentem jest czarny, marmurowy kominek z kopiami antycznych rzeźb (Wenus i Faun), zawieszonym nad nim zwierciadłem oraz medalionem - kopią płaskorzeźby Antinousa z podrzymskiej willi. Na wyłożonych zieloną tkaniną ścianach rozwieszone zostały obrazy, których Stanisław August był znawcą i kolekcjonerem.
W I. 1784-1788 po rozbudowie pała-1 cu, w części wschodniej znalazła się I Sala Jadalna, słynna z obiadów! czwartkowych, na które król zapraszał! uczonych, pisarzy i poetów. D. Merlinil zrealizował salę w sposób bardzo! oszczędny: kompozycja architektonicz-l na jest prosta, a jedynym elementem I dekoracyjnym są stiuki o zabarwieniul białym i czerwonym. W 1795 r. ukoń-l czono monumentalną, choć o małych! rozmiarach salę zwaną Rotundą. Jest! to środkowe pomieszczenie pałacu,| uprzednio znajdowała się tu grota] z fontanną. Pokryte stiukami ściany zo-i stały podzielone półkolumnami, w kopule znalazły się freski J.B. Plerscha ilu
Sala zwana Rotundą w pałacu Na Wyspie
strujące pory dnia. Głównym akcentem są ustawione w niszach posągi polskich królów: Kazimierza Wielkiego, Zygmunta Starego, Stefana Batorego i Jana III Sobieskiego, zaś nad czworgiem wejść - popiersia cesarzy rzymskich; rzeźby wykonali: A. Le Brun, J. Monaldi i F. Pinck. Łaciński napis na fryzie pod kopułą - na pożytek światu jako wzór - wyjaśnia ideę jaką kierował się król stawiając swoją letnią rezydencję. Na jej piętrze znajdowały się, także urządzone w stylu klasycystycz-nym, apartamenty Stanisława Augusta i pokoje kamerdynera Franciszka Ryxa. Warto dodać, że pałac był ogrzewany - piece grzewcze były w małych piwniczkach, m.in. pod Salą Balową. Jednak sam pałac nie mógł pomieścić całego dworu ani zaspokoić jego potrzeb. Wcześniej od pałacu D. Merlini zaprojektował tzw. Biały Domek: piętrowy budynek, dla którego wzorem były wczesno-klasycystyczne wille, zwieńczony balustradową attyką. Znajduje się tu m.in. mieszkalny apartament z Sypialnią dekorowaną motywami chińskimi (ściany malowane w ptaki przez Jana Ścisłe), chińskie tapety są w Pokoju Bawialnym, gdzie J.B. Plersch namalował chiński pejzaż, Sala Jadalna ze ścianami pokrytymi malowidłami groteskowymi tego artysty w 1777 r. oraz z antycznym (II w.) posągiem Wenus. Do najważniejszych budowli nie mieszkalnych należy Oranżeria, zwana Starą Pomarańczarnia. Budynek ten powstał przez dobudowanie do oranżerii dwóch skrzydeł w I. 1786-1788 projektowanych przez D. Merliniego. W skrzydle wschodnim umieszczony został teatr na ok. 200 osób należy dziś do nielicznych przykładów teatrów dworskich z XVIII w. Zbudowane z drewna wnętrze wypełniają malowidła rokokowo-klasycystyczne J.B. Plerscha: ponad lożami ich imitacje z publicznością, na plafonie Apollin powożący kwadrygą i medaliony z wizerunkiem Sofoklesa, Szekspira, Moliera i Racine a, nad sceną herb króla w herbie Rzeczypospolitej. Między lożami stanęło osiem posągów kobiecych z kandelabrami w rękach - dzieło A. Le Bruna. Jednak pierwszy teatr, zwany Komedialnią lub Małym, umieszczony był w Nowej Kordegardzie -budowli z I. 1779-1780 (przeznaczonej wówczas na popularną grę Trou-Madame), przekształconej w 1782 r. Naprzeciwko pałacu od 1785 r. znajdowała się teatralna scena na wyspie. W 1788 r. powstał ziemny Amfiteatr pod namiotowym dachem, a w 1.1790— -1791 J.CH. Kamsetzer zrealizował murowaną widownię wzorowaną na antycznej, jej koronę T. Righi zwieńczył rzeźbami dramaturgów, zaś na scenie stałą scenografią są sztuczne ruiny. W 1767 r. król zakupił tzw. Belweder-wówczas pałacyk z lat trzydziestych XVIII w., w którym znalazły się mieszkania dla służby, a w oficynie północnej królewska manufaktura fajansów (Belweder został przebudowany w 1822 r. dla wielkiego księcia Konstantego przez arch. Jakuba Kubickiego). Od 1775 do 1783 r. stawiany był przez D. Merliniego Pałac Myślewicki z przeznaczeniem dla ks. Józefa Poniatowskiego. Reprezentuje on wczesny klasycyzm - do kwadratowego korpusu z fasadą opatrzoną wysoką niszą dobudowane są dwa ćwierćkoliste skrzydła. Wewnątrz znajdują się malowidła J.B. Plerscha i Antoniego Herliczki (widoki Rzymu i Wenecji oraz starożytnych ruin). Kuchnia i mieszkania dla służby znajdowały się w Wielkiej Oficynie z 1.1778-1788 w pobliżu pałacu Na Wyspie, z którym łączył ją drewniany korytarz; oficynę zbudował D. Merlini (od 1822 r. mieściła się tu Szkoła Podchorążych Piechoty). Dla pałacowej wartowni, przy drodze od bramy J.CH. Kamsetzer postawił w 1792 r. tzw. Starą Kordegardę, natomiast na zjeździe ze skarpy od 1780 r. stoi most (ul. Agrykoli) projektowany przez D. Merliniego z pomnikiem Jana III (projekt A. Le Brun, wykonanie F. Pinck).
Obiekty powstałe w czasach Stanisława Augusta łączy jedna cecha: widoczny osobisty udział króla w ich tworzeniu. Z tego względu często mówi się o stylu Stanisława Augusta jako odmianie klasycyzmu, ograniczonego co prawda tylko do warszawskiego Zamku Królewskiego i Łazienek, czyli kręgu królewskiego mecenatu, choć często naśladowanego w innych późniejszych realiza-
cjach. Wpływ króla widoczny jest także w formowaniu parku. Po pobycie Stanisława Augusta w Anglii, łazienkowski park w I. 1775-1779 przybrał właśnie cechy angielskie z asymetrycznymi założeniami, nieregularnymi stawami i malowniczymi widokami. Główna oś kompozycyjna przebiega przez pałac Na Wyspie, od północy zamyka ją most z pomnikiem Jana III, od południa kaskada z mostem i Amfiteatr. Przestrzeń parku zorganizowana została za pomocą rozmieszczonej swobodnie architektury, stawów i kanałów wodnych, płynnie zakomponowanych alejek, z których otwierają się zmienne widoki. W XIX w., oprócz przebudowy Belwederu i Wielkiej Oficyny, powstała drewniana Świątynia Diany oraz Świątynia Egipska (1822, proj. Jakub Kubicki). W 1824 r. do zabudowań cieplarni z 1790 r. Piotr Aigner dobudował Obserwatorium Astronomiczne, we wschodniej części parku w I. 1826— -1828 powstały stajnie i wozownie] (proj. J. Kubicki), zaś w południowej! tzw. Koszary Inwalidów. Jeszczej w 1861 r. zbudowano Nową Oranżerię! dla hodowli roślin, także tropikalnych! a w 1926 r. zachodnia część parku] otrzymała pomnik Fryderyka Chopina! dłuta Wadawa Szymanowskiego.
“ Serwis poświęcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz się o interesujących miejscach. Serwis dopiero się rozwija, więc opisy niektórych miejsc mogą być niekompletne lub może ich jeszcze nie być. Staramy się aby codziennie, jakiś obiekt został dodany.
Zapraszamy do czytania”