Turystyka
Na urlop do Hiszpanii
Hiszpania znajduje się w światowej czołówce, jeżeli chodzi o liczbę odwiedzających ją gości zagranicznych. Szacuje się, iż turystów odwiedzających w przeciągu roku ten kraj jest przeszło siedemdziesiąt milionów – to naprawdę rewelacyjny wynik. W związku z tym dochody z tego tytułu mają dla hiszpańskiej gospodarki niebagatelne znaczenie i są wynoszą one rocznie kilkadziesiąt miliardów euro. Dzięki temu możliwe jest finansowanie szeregu poważnych inwestycji – przede wszystkim z zakresu budownictwa drogowego, to tez sposób na wspieranie lokalnych zakładów przemysłowych. Tak ogromne zainteresowanie Hiszpanią ma bardzo wiele powodów. Przede wszystkim wspomnieć należy o uwarunkowaniach geograficznych oraz klimatycznych tego kraju. Hiszpania położona jest w południowo-zachodniej części kontynentu europejskiego – a mówiąc precyzyjniej, na Półwyspie Iberyjskim. Na starym kontynencie to jeden z najcieplejszych krajów. Ponadto pamiętać należy także i o tym, że bardzo popularne wśród turystów Wyspy Kanaryjskie oraz Baleary to także terytorium hiszpańskie. Naprawdę aż trudno dzisiaj uwierzyć, że jeszcze w sumie nie tak dawno temu, bo w pierwszej połowie minionego stulecia, Hiszpania zaliczana była do grona najbiedniejszych w całej Europie państw. Obecnie tutejsze wybrzeże śródziemnomorskie poszczycić się może znakomicie rozwiniętą infrastrukturą turystyczną. Spośród najbardziej znanych tutaj regionów wypoczynkowych wymienić można takie nazwy jak między innymi Costa de la Luz, Costa Montanesa czy Costa del Azaha – wspaniałych kurortów wypoczynkowych tutaj nie brakuje. Oprócz tego bardzo chętnie odwiedzane są takie miasta jak przede wszystkim Madryt, Barcelona, Sewilla, Walencja, Saragossa oraz Malaga. W samym tylko Madrycie na brak atrakcji nie ma co narzekać, żeby wspomnieć o takich zabytkowych miejscach oraz obiektach jak chociażby Puerta del Sol, Plaza Mayor, Pałac Królewski, Plaza de Cibeles czy Templo de Debod. Wymieniać można naprawdę długo. W Madrycie jest mnóstwo muzeów, galerii oraz innych instytucji kulturalnych. Niesamowicie interesująca jest również historia Hiszpanii – jej świadectwo stanowią rozliczne zabytki. Kraj ten znany jest także ze słynnego szlaku pielgrzymkowego prowadzącego do miasta o nazwie Santiago de Compostela. Szlak ten nazywany jest Drogą świętego Jakuba i jak powiada tradycja, znajdująca się w Santiago de Compostela została wybudowana właśnie na jego grobie. Tradycja pielgrzymowania do tego miasta sięga jeszcze dawnych czasów, a mianowicie okresu wczesnego średniowiecza. Symbolem pątników wyruszających Drogą świętego Jakuba jest muszla. W Hiszpanii znajduje się pięćdziesiąt obiektów figurujących na liście dziedzictwa światowego UNESCO – w tym także powyżej wspominany szlak pątniczy, a ponadto także między innymi palmowy gaj w Elx, Główne Archiwum Indii, Matka Boża z Guadelupe czy Wieża Herkulesa. Sporym zainteresowaniem cieszy się też korrida – widowiskowa walka z bykiem będąca nieodłącznym elementem hiszpańskiej kultury i budząca sporo kontrowersji.
ZABYTKI W POLSCE
Bazylika Matki Boskiej Anielskiej i klasztor Bernardynów
Każdego roku od ponad 200 lat odbywają się w Kalwarii Zebrzydowskiej religijne obrzędy, może raczej ludowe misteria, a na pewno teatralne widowiska osadzone na tle rozległego parku krajobrazowego. To wybitne osiągnięcie barokowej sztuki ogrodowej zostało w 1999 r. wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO jako dziewiąty obiekt w naszym kraju. Pod koniec 1604 r. wojewoda krakowski Mikołaj Zebrzydowski przywiózł do swojej zamkowej siedziby (od 1590) w Lanckoronie księgę zawierającą opis Jerozolimy w czasach Chrystusa i wszystkich miejsc Męki Pańskiej. Autor-Christian Adrichomiusz, w rzeczywistości niderlandzki ksiądz Christian Adrioni Cruys - szczegółowo zbadał Ziemię Świętą i w 1584 r. opublikował dzieło o długim tytule zaczynającym się od słów: lerusalem sicut Christi tempore floruit..., zawierające także mapę Ziemi Świętej oraz szczegółowy
plan Jerozolimy. Miało ono kilka wydań i było niezwykle popularne w ówczesnej Europie. Adrichomiusz zachęcał wszystkich do organizowania pobożnych uroczystości i urządzania 1 w ogrodach lub na polach Dróg Męki Pańskiej z odpowiednimi kaplicami -stacjami. Już trzy lata wcześniej Zebrzydowski ufundował na wzgórzu Żarek pod górą Żar, 8 km od zamku w Lanckoronie, kaplicę Świętego Krzyża według modelu jerozolimskiej kaplicy Golgoty. Miała ona służyć rodzinie Zebrzydowskich do modlitw w czasie Wielkiego Postu. W chwili jej poświęcenia, 4 października 1601 r., wpadł na pomysł postawienia jeszcze jednej kaplicy - Grobu Chrystusa Pana (Pana Jezusa), a także niewielkiego klasztoru z kościołem dla ojców bernardynów, aby opiekowali się budowlami. Prace rozpoczęły się w 1604 r. wg proj. jezuickiego architekta Jana Bernardoniego, twórcy m.in. bazyliki w Kaliszu (1595). Lektura opisu jerozolimskich miejsc
świętych i zalecenia Adrichomiusza spowodowały, że Zebrzydowski postanowił ufundować całą Drogę Męki Pańskiej. Na terenie widocznym z okien pałacu w Lanckoronie, między nim i wzgórzem Żarek, dopatrzył się podobieństw do położenia Jerozolimy. Wzgórze (ok. 400 m wysokości) z już stojącą kaplicą przypominało Golgotę, przeciwległe (ok. 350 m) - Górę Oliwną, a rzeczka Skawinka -potok Cedron. A wszystko to leżało poniżej lanckorońskiego zamku, usytuowanego na wysokości 500 m. Pomiary terenu przeprowadził ks. Feliks Żebrowski, matematyk i astronom, wychowawca syna Zebrzydowskich. Oznaczył też tyczkami, potem krzyżami, miejsca przyszłych kaplic. W porównaniu z sytuacją w Jerozolimie odległości między nimi były jednak większe. Kiedy powiedziano o tym Zebrzydowskiemu, skwitował sprawę uśmiechem: za jeden krok Chrystusa, powinniśmy robić dziesięć. Mimo tych różnic zachowany został jerozolimski układ topograficzny, jak i historyczny. Już wtedy odprawiano tu nabożeństwa i prowadzono wiernych ścieżkami koło krzyży i budowanych obiektów. Ludzi gromadziło się tu coraz więcej, bowiem wieść o powstaniu „Nowej Jerozolimy", jak wówczas nazywano to miejsce, rozeszła się bardzo szybko. Pielgrzymi odbywali tu w sposób za-= stępczy pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Głównym projektantem kaplic był Paweł Baudarth, flamandzki architekt i złotnik, który pracował także przy wznoszeniu klasztoru dla bernardynów. W tym czasie Zebrzydowski stał na czele buntu szlachty przeciw królowi Zygmuntowi III Wazie. Tzw. rokosz Zebrzydowskiego wybuchł w 1606 r., gdy na sejmie stronnictwo królewskie wystąpiło z projektem m.in. zniesienia liberum veto. Szlachta uznała to za zagrożenie „złotej wolności", zwołała zjazdy do Stężycy i Lublina, na których ogłosiła detronizację króla. W następnym roku hetmani Żółkiewski i Chodkiewicz rozbili rokoszan pod Guzowem. Ten wojenny epizod nie zakłócił prac budowlanych i w 1.1605--1611 stanęła większość kaplic Drogi Krzyżowej, a w 1609 r. zakończono budowę kościoła. Jednocześnie Zebrzydowski do obiektów poświęconych Drodze Krzyżowej zaczął dodawać kaplice ku czci Matki Boskiej oraz budowle pod wezwaniem innych świętych. Po śmierci Mikołaja w 1620 r. jego dzieło kontynuował syn, Jan, wznosząc kolejne kaplice. To samo robił wnuk Mikołaja - Michał Zebrzydowski, a na koniec Magdalena, żona spadkobiercy Zebrzydowskich - Karola Czartoryskiego.
W ten sposób w ciągu XVII, a także XVIII i XIX w., na obszarze ok. 300 ha powstało ponad 40 kaplic. Połączone zostały alejami zlokalizowanymi w gęstym lesie, później wykarczowanym i zmienionym na uprawne pola. Przebieg alei urozmaicają schody, mosty i bramy, wiążąc wszystko w świadomie zakomponowany, niezwykle malowniczy krajobraz, którego tło stanowią wzgórza Beskidu Średniego.
Dzieło to musiało imponować zanim jeszcze zostało ukończone. Już w 1617 r. w traktacie o najważniejszych miastach świata pt. CMtates Orbis Terra-rum J. Braun ukazał panoramiczny widok Kalwarii ujęty z „lotu ptaka", na którym oprócz czytelnej topografii widoczna jest cała istniejąca wtedy zabudowa.
Tak wówczas, jak i dzisiaj dominantą założenia jest kościół Matki Bożej Anielskiej i klasztor Bernardynów,
ukończone w 1609 r. Budynek świątyni otrzymał formę wczesnobarokową i imponuje doskonałymi proporcjami. W 1641 r. rodzina Paszkowskich ofiarowała zakonowi obraz: Matka Boża z Dzieciątkiem - z jej oczu miały płynąć łzy. Obraz uznany został przez władze kościelne za łaskami słynący i w 1667 r. umieszczono go w specjalnie dobudowanej do kościoła kaplicy, zdobionej bogatą, późnobarokową dekoracją stiukową. Klasztor rozbudowywany był w ciągu XVII w. Ze względu na osoby zasadniczych projektantów - najpierw Włocha Jana Bernar-doniego, potem Niderlandczyka Pawła Baudartha - spotkały się tu artystyczne cechy architektury rzymskiej
i niderlandzkiej. Powstała budowla
prostokątnym założeniu z wewnę-
trznym dziedzińcem i czterema pawi-
łonami na narożach, a kościół wtopio-
ny został w klasztorne skrzydło. Z ko-
lei na wybudowanych za życia Miko-
łaja Zebrzydowskiego kaplicach odci-
snął się styl niderlandzkiego maniery-
zmu Pawła Baudartha. Główne ich ce-
chy - to wykorzystanie światłocieni
nieomal fantastyczne plany, np. elip-
tyczne, po raz pierwszy zastosowane
w Polsce (Dom Kajfasza), pięciokątne
(Ogrójec, Dom Annasza), krzyża grec-
kiego (Ratusz Piłata), w formie serca
(kaplica Serca Marii) czy róży (Dom
Matki Bożej). To komplikowanie roz-
wiązań architektonicznych miało na
celu wywołanie odpowiedniego wrażenia u pątników i pogłębianie ich religijnych doznań. Pawilony te mają poza tym bogatą dekorację maniery-styczną i barokową. Na takim tle od końca XVII w. rozgrywają się w Kalwarii wielkopostne misteria, początkowo tylko z Chrystusem i dwunastoma apostołami, potem wzbogacone innymi postaciami. Zwyczaj ten zamarł w latach trzydziestych
XX W., odnowił go Ojciec Augustyn
Chadam w 1947 r., wprowadzając wiele nowych scen i osób (o misteriach
zob. nr 4, okł. s. IV). Także z XVII w. po-
chodzi tradycja procesji ku czci Matki
Boskiej, urządzanej 13 (pogrzeb Matki
Boskiej) i 15 sierpnia (Wniebowzięcie);
odbywa się też ułożone przez o. Cha-
dama misterium Zaśnięcia Matki Bożej,
Powstały dwie tzw. dróżki pątnicze:
Chrystusowa i Maryjna, które często
krzyżują się ze sobą.
W uzasadnieniu wpisu Kalwarii Zebrzy-
dowskiej na Listę Światowego Dzie-
dzictwa UNESCO czytamy, że m.in. jest
to miejsce do dziś bardzo ważne pod
względem duchowym, będące jedno-
cześnie przykładem architektury ma-
nierystycznej osadzonej w naturalnym
otoczeniu.
“ Serwis poświęcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz się o interesujących miejscach. Serwis dopiero się rozwija, więc opisy niektórych miejsc mogą być niekompletne lub może ich jeszcze nie być. Staramy się aby codziennie, jakiś obiekt został dodany.
Zapraszamy do czytania”