Turystyka
Pielgrzymki jako turystyka religijna
Turystykę podzielić można na bardzo wiele rodzajów – jednym z nich jest turystyka religijna. Ta z kolei posiada kilka form. Tą chyba najbardziej znaną jest pielgrzymka. Mówiąc najogólniej, jest to podróż, której cele są religijne – odbywa się ją zwykle do jakiegoś świętego miejsca, czyli takiego, które dla wyznawców danej wiary jest z pewnych powodów bardzo ważne i szczególne. Motywy pielgrzymowania są bardzo różne. Przede wszystkim chodzi tutaj o to, że w taki sposób pragnie się zadośćuczynić za popełnione grzechy albo też chce się prosić o ważne dla siebie rzeczy, takie jak chociażby zdrowie. W bardzo też wielu przypadkach wyruszenie w tego rodzaju podróż jest swoistą formą podziękowania za pozytywne i szczęśliwe wydarzenia w życiu – mogą to być dla przykładu narodziny dziecka czy dobrze zdany ważny egzamin. Pielgrzymować można zarówno indywidualnie, jak i w grupach. Organizatorami takich zbiorowych pielgrzymek są religijne instytucje. Poza tym nie ma żadnych przeszkód co do tego, aby pątnicy indywidualni przyłączali się podczas swojej podróży do zorganizowanych grup. Tradycja pielgrzymowania jest bardzo długa, jej korzenie sięgają jeszcze bowiem czasów starożytnych. W tamtych czasach już w Egipcie panował zwyczaj przemieszczania się z miejsca na miejsce z pobudek religijnych właśnie. Tak samo działo się także w Grecji, w mniejszym natomiast stopniu w Rzymie. Także i mieszkańcy krajów Bliskiego Wschodu już od wieków wyruszali w pielgrzymki. Są takie religie, których wyznawcy muszą obowiązkowo wybrać się w podróż do najważniejszego dla tej religii miejsca świętego. Najlepszym przykładem będą w tym miejscu muzułmanie, w przypadku których podróż do Mekki chociaż raz w życiu jest obligatoryjna. W naszym kraju natomiast najważniejszą pielgrzymką jest oczywiście sierpniowa pielgrzymka na Jasną Górę w Częstochowie mająca charakter ogólnopolski. Generalnie rzecz biorąc, każda z religii posiada swoje własne miejsca święte. Dla przykładu dla Żydów najważniejszym z takich miejsc jest znajdująca się w Jerozolimie Ściana Płaczu. Katolicy również mają takich miejsc bardzo dużo, żeby wymienić chociażby Asyż czy znajdujący się w Hiszpanii grób świętego Jakuba oraz znajdujące się w Rzymie groby świętych Piotra i Pawła. Tradycje pielgrzymowania do tych właśnie miejsc są naprawdę bardzo długie, albowiem sięgają one jeszcze wczesnego okresu średniowiecza. W naszym natomiast kraju – pomijając powyżej już wspominaną Jasną Górę – pielgrzymuje się także między innymi do Łagiewnik, Kalwarii Zebrzydowskiej, Lichenia, na Górę Świętej Anny oraz do Świętej Lipki. Oczywiście, miejsc będących celem naszych rodzimych pielgrzymek wymienić można zdecydowanie więcej. Jeżeli chodzi o wiek pątników, to nie ma w tym zakresie żadnych ograniczeń – każdy, kto tylko czuje się na siłach może się w taką podróż wybrać. Tak więc dotyczy to zarówno osób młodych, jak i tych w podeszłym wieku, wbrew temu, co się mówi o odwracaniu się młodych osób od religii, mnóstwo takich ludzi jednak pielgrzymuje.
ZABYTKI W POLSCE
Katedra św. Jana Chrzciciela
Miejscem, w którym narodził się Wrocław była dawna wyspa zwana Ostrowiem Tumskim. Wśród wielu innych odrzańskich wysepek właśnie tutaj, na skrzyżowaniu szlaków handlowych z południa na północ, rozwijała się osada plemienna Ślężan, następnie należąca do państwa Wielkomorawskiego, potem czeskiego, a w poł. X w. włączona do Pol ski. Już w IX w. stał tu otoczony osadą niewielki gród obronny, w X w. gród miał obwarowane podgrodzie; z tego czasu pochodzą zapewne relikty kościoła znalezione w 1996 r. W 1000 r. założone zostało biskupstwo i zbudowano katedrę św. Jana Chrzciciela. Tego faktu dotyczy wzmianka w pisanej od 1012 r. kronice biskupa mer-seburskiego Thiet-mara, który wymienił także nazwę osady: Wortizlava. Inicjatorem budowy pierwszej katedry był Bolesław
Chrobry. Być może była to dwuwie-żowa bazylika z absydą, stojąca na miejscu zachodniej części obecnej budowli. W następnym stuleciu kościół został rozbudowany w kierunku wschodnim. Prace budowlane rozpoczął biskup Walter z Malon-ne, zakończył biskup Żyrosław u schyłku XII w. Odkryte relikty romańskie wskazują,
że byta to trójnawowa bazylika dwu-wieżowa z transeptem i prezbiterium zamkniętym półkolistą absydą. Pod prezbiterium znaleziono fundamenty krypty z resztkami posadzki, zaś architektoniczne detale, jak np. figura św. Jana Chrzciciela (dziś w północnej ścianie kościoła), fragmenty zdobionych kolumn, rzeźby lwów - świadczą o bogatym plastycznym wyposażeniu drugiej katedry. Następna przebudowa rozpoczęta się w okresie wczesnego gotyku. W I. 1244-1272 postawiono nowe prostokątne prezbiterium z dwiema niskimi wieżami wschodnimi; z niewielkimi zmianami przetrwało ono do dziś. Według historyków architektury nawiązuje do rozwiązań stoso-
wanych przez zakon cysterski, przede wszystkim ze względu na wprowadzenie dwóch naw. Jednocześnie zbudowano ambit-obejście, które później zostało obudowane kaplicami. Uwagę zwracają duże okna doskonale oświetlające wnętrze. Zachowała się m.in. elewacja wschodnia z wielkim oknem na poddaszu, granitowy fryz z motywem roślinnym na elewacjach bocznych, dekoracyjna rzeźba zworników sklepień (wizerunki świętych) i głowic filarów, a przede wszystkim sama konstrukcja z ogromnymi przyporami prze-noszącymi ciężar sklepień na skarpę nawy bocznej.
Od końca XIII w. trwała budowa go- j tyckiej części zachodniej. Powstały wtedy nawy i dolne części wież, na szczycie zachodnim umieszczono zegar (1373 r.), a na osi prezbiterium po-.Jl wstała pierwsza kaplica boczna zwa-1 na Mariacką (1361 r.). Fundował ją i biskup Przecław (zm. 1376), który został tu pochowany w znajdującym się na środku nawy sarkofagu z rzeźbą leżącego zmarłego. W tym stuleciu 1 zbudowano też kaplice przy nawie południowej, a w następnym - przy północnej. W 1470 r. dobudowano zachodni przedsionek o sklepieniu krzyżowym z dwoma filarami. Jego ściany udekorowano licznymi figurami i zdobionymi kolumnami. W XV w. powstał też portyk północnej elewacji wsparty na dwóch kolumnach; w nim umiszczono romańską figurę św. Jana Chrzciciela.
W 1517 r. powstało w katedrze jedno z najwcześniejszych dzieł renesansowych na Śląsku - portal wejścia z prezbiterium do zakrystii. Ujęty został wysmukłymi węgarami z pilastrami o rozbudowanych cokołach i głowicach, zaś na rozwiniętym belkowaniu umieszczono tympanon ze sceną ścięcia św. Jana Chrzciciela. Obok tego patrona katedry i diecezji wrocławskiej widoczna jest postać fundatora portali - biskupa Jana V Turzona, węgierskiego humanisty i mecenasa sztuki. Przypuszczalnym twórcą portalu był artysta włoski. Z postacią Jana V wiąże się także renesansowy przyścienny nagrobek wykonany w 1537 r. Nie zachowała się jego obudowa, ale wiemy, że wokół cokołu z leżącą postacią biskupa znajdowało się pięć kolumn podtrzymujących baldachim zwieńczony tablicami inskrypcyj-nymi oraz figurkami aniołów. Najpoważniejsza przebudowa katedry - przede wszystkim wnętrz - nastąpiła w okresie baroku. Powstały wtedy kaplice, z których dwie: Najświętszego Sakramentu z 1672 r. i św. Elżbiety z 1700 r. należą do najpiękniejszych. Twórcą pierwszej był włoski artysta Carlo Rossi, działający w Oławie, a od 1672 r. we Wrocławiu. Zaadaptował on kaplicę gotycką, która otrzymała niską, spłaszczoną kopułę dźwigającą masywną latarnię z hełmem i krzyżem. Wnętrze kopuły zdobią kasetony ze złoconymi rozetami, zaś jej podstawę pokrywa dekoracja roślinna z kartuszami i puttami, która przechodzi na arkadę między kaplicą i nawą. Z tą obfitą dekoracją aęści górnej kontrastują ściany boczne opatrzone tylko lizena-mi. Druga kaplica przy północno-wschodnim narożniku ambitu jest pierwszą na Śląsku budowlą barokową. Sama kaplica ma plan wydłużonego prostokąta, natomiast kopuła usytuowana poprzecznie do osi jest eliptyczna. Po obu stronach przylegają do niej sklepienia beczkowe. W ten sposób twórca kaplicy - związany z biskupim dworem włoski artysta Giacomo
Scianzi - osiągnął wrażenie dynamicznego centralnego wnętrza. Wyjątkowa klasa artystyczna widoczna jest w wyposażeniu: ołtarz z figurą św. Elżbiety, u stóp której kłębią się figury aniołków, nagrobek fundatora kaplicy kardynała Fryderyka Heskiego (zm. 1682), jego popiersie nad portalem wejściowym i wreszcie malowidła na kopule, również wykonane przez Scianziego. Podobna eliptyczna kopuła, ale umieszczona wzdłuż głównej osi, znajduje się w kaplicy Bożego Ciała, którą zbudował architekt Jan Bernard von Erlach w I. 1716-1724. Barokowy ołtarz usytuowany został w otoczonej kolumnami wnęce, a ściany kaplicy podzielono czterema portalami (trzema ślepymi). W XIX i XX w. nastąpiły niezbyt korzystne zmiany zacierające gotycko-barokowe formy katedry, m.in. przebudowano wschodni szczyt w stylu neogotyckim, obniżono wieże, zmieniono barokowe hełmy. W 1945 r. katedra została zniszczona w 70%, a przy jej odbudowie nie uniknięto błędów (np. w przypadku architektonicznych podziałów prezbiterium). Później, kiedy dalszy ciąg renowacji poprzedzono dokładnymi badaniami archeologicznymi, starano się przywrócić budowli jej wartości historyczne przez usuwanie różnych przemurowań i eksponowanie odkrytych fragmentów. Pod prezbiterium, w wyniku prac w I. 1995-1996, powstała ekspozycja reliktów romańskich z budowli poprzedzających katedrę gotycką, m.in. resztek murów wspomnianego kościoła z X w. i pierwszej katedry z 1000 r.
“ Serwis poświęcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz się o interesujących miejscach. Serwis dopiero się rozwija, więc opisy niektórych miejsc mogą być niekompletne lub może ich jeszcze nie być. Staramy się aby codziennie, jakiś obiekt został dodany.
Zapraszamy do czytania”