Turystyka
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze

Na ca³ym œwiecie dzia³a bardzo wiele organizacji oraz stowarzyszeñ, przedmiotem zainteresowania których jest szeroko rozumiana turystyka. Nasz kraj pod tym wzglêdem od reszty œwiata nie odbiega. U nas zdecydowanie najbardziej znana spoœród takich organizacji jest Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Mo¿e siê ono poszczyciæ wieloma osi¹gniêciami. W takiej formie, w jakiej znane jest obecnie, powsta³o przed siedemdziesiêcioma laty. By³ to efekt po³¹czenia dwóch dzia³aj¹cych wczeœniej organizacji, a mianowicie Polskiego Towarzystwa Tatrzañskiego oraz Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Nie mniej jednak do utworzenia PTTK przygotowywano siê ju¿ wczeœniej, albowiem na dwa lata przed oficjalnym powo³aniem go do ¿ycia utworzona zosta³a specjalna komisja, której zadaniem by³o wyjaœnianie wszelakich w¹tpliwoœci oraz nieœcis³oœci, jakie siê z tym tematem wi¹za³y. Na chwile obecn¹ liczba zrzeszonych w Towarzystwie osób przekracza szeœædziesi¹t jeden tysiêcy. Na Tereni Polski posiada ono oddzia³y w liczbie dwustu szeœædziesiêciu. Oddzia³om tym podlega niespe³na dwa i pó³ tysi¹ca kó³. PTTK dysponuje tak¿e w³asnymi obiektami noclegowymi – w przewa¿aj¹cej wiêkszoœci s¹ to oczywiœcie schroniska. Liczba tych¿e obiektów oscyluje aktualnie w okolicach dwustu – ich standard jest doœæ zró¿nicowany, po to, aby by³ dostosowany do rozmaitych mo¿liwoœci finansowych korzystaj¹cych z nich osób. Je¿eli natomiast chodzi o to, jakie prze³o¿enie ma to miejsca noclegowe, to jest ich niemal¿e dwadzieœcia tysiêcy. Warto tak¿e wiedzieæ o tym, ¿e PTTK prowadzi szesnaœcie placówek muzealnych, których charakter okreœliæ mo¿na jako regionalny. S¹ to takie placówki, gdzie jest mo¿liwoœæ poznania nie tylko historii opisywanej tutaj organizacji, ale ogólnie polskiej turystyki. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze jest organizacj¹, która poszczyciæ siê mo¿e posiadaniem swojej w³asnej kadry, s¹ to miêdzy innymi przewodnicy turystyczni, górscy i tym podobni. Organizacja prowadzi bardzo aktywn¹ dzia³alnoœæ, która ma na celu jak najlepsze promowanie turystyki oraz krajoznawstwa. Idee te propagowane s¹ przede wszystkim wœród m³odych ludzi – dlatego w³aœnie tyle kó³ dzia³a w szko³ach. PTTK organizuje tak¿e wiele imprez turystycznych, jak dla przyk³adu marsze na orientacjê. Prowadzi tak¿e bardzo aktywn¹ dzia³alnoœæ na niwie wydawniczej. Wydaje rozmaite przewodniki turystyczne, foldery oraz mapy. Zachêca ludzi do poznawania w³asnego kraju, w myœl starej i znanej zasady – „cudze chwalicie, swego nie znacie”. Oprócz tego prowadzi bardzo wiele szkoleñ. Cz³onkowie PTTK maj¹ ulgi na korzystanie z bazy noclegowej podlegaj¹cej pod Towarzystwo. Oczywiœcie, cz³onkowstwo w tej organizacji wi¹¿e siê nie tylko z przywilejami, ale tak¿e obowi¹zkami – takim obowi¹zkiem jest miedzy innymi koniecznoœæ uiszczania rocznych sk³adek. Jednym z aspektów dzia³alnoœci promowanym przez stowarzyszenie s¹ odznaki turystyczne jak na przyk³ad Kolarska Odznaka Turystyczna, Odznaka Krajoznawcza oraz Górska Odznaka Turystyczna.
ZABYTKI W POLSCE
Czerwinsk Zespó³ Klasztorny
Romañski koœció³ w Czerwiñsku jest jednym z najstarszych zabytków zachowanych na Mazowszu. Przypuszczalnie po raz pierwszy
na naszych ziemiach, przy budowie koœcio³a klasztornego w Czerwiñsku do uzupe³nienia kamiennych ciosów u¿yto cegie³. By³o to w po³. XII w. Jednoczeœnie w koœciele tym
znajduje siê imponuj¹ca galeria malarstwa œciennego - od romañskie-
go przez barokowe po secesyjne i eklektyczne. Zespó³ klasztorny powsta³ na prawym, wysokim brzegu Wis³y stanowi¹cym w tym miejscu naturalny cypel odciêty w¹wozami, 9 km na wschód od Wyszogrodu. Wieœ, znana w Ÿród³ach pisanych od 1065 r. jako uposa¿enie benedyktynów w Mogilnie, pod koniec XI w. by³a w³asnoœci¹ biskupów p³ockich, którzy sprowadzili tu zakon kanoników regularnych laterañskich. G³ównym fundatorem ich opactwa by³ biskup p³ocki Aleksander z Ma-lonne, zas³u¿ony mecenas sztuki. Fundacja nast¹pi³a przed 1155 r., tego roku bowiem dotyczy wiadomoœæ z bulli papieskiej o przeorze Gwidonie i kanonikach regularnych koœcio³a Najœwiêtszej Marii Panny (obecnie Zwiastowania Najœwiêtszej Marii Panny) w Czerwiñsku. Przypuszcza siê, ¿e œwi¹tynia by³a pierwszym murowanym obiektem zespo³u, zaœ budynki klasztorne by³y wówczas drewniane. Obecny koœció³ jest wiêc romañski, przebudowany w XIV-XV w. w stylu gotyckim, nastêpnie wczesnorenesansowym w XVI w. i barokowym w XVII w., kiedy to
wnêtrza uzyska³y obecny wystrój. Zbudowano go z ciosów granitowych u³o¿onych regularnymi warstwami. Wewnêtrzne lico murów jest ceglane, podobnie jak konstrukcje ³uków, natomiast dekoracje, oœcie¿a itd. wykonano z piaskowca. Œwi¹tynia reprezentuje typ koœcio³ów trójnawowych, czteroprzês³owych, z trzema absydami od wschodu (zachowana po³udniowa) i dwoma wie¿ami. PóŸnogotycka dzwonnica na skarpie przed koœcio³em powsta³a w 1497 r.; ma wysokoœæ 33 m, plan kwadratowy i opatrzona jest podwójnymi oknami tzw. biforami.
Z kruchty do nawy g³ównej wiedzie poprzedzony przedsionkiem portal z fragmentarycznie zachowan¹ dekoracj¹ figuraln¹. Sk³ada siê on z trzech ³uków konstrukcyjnych usytuowanych jeden za drugim. Archiwolty romañskie wyprzedza zewnêtrzna, dodana w 1913 r., potem widoczny jest ³uk zdobiony falist¹ wici¹ winoroœli, nastêpny ma wa³ek spiralny, a wewnêtrzny trójpasmow¹ plecionkê palmetow¹. Portal podtrzymuj¹ dwie kolumny z ornamentowanymi kapitelami. Na kapitelu pó³nocnym umieszczone s¹
p³askorzeŸby przedstawiaj¹ce herosów ujarzmiaj¹cych smoki, zaœ na po³udniowym ludzkie maski otoczone splotami roœlinnymi; zdobione s¹ tak¿e bazy kolumn. Inne rzeŸby portalo-we znajduj¹ siê w miejscowym lapidarium m.in. fragment wêgaru z archanio³em Gabrielem, fragment nadpro¿a z wnêkami mieszcz¹cymi niegdyœ figury dwunastu aposto³ów (zachowa³y siê dwie), oraz detal tympanonu. Przypuszcza siê, ¿e portal ten powsta³ ok. 1160 r., a sposób wykonania rzeŸb sugeruje warsztat w³oski lub francuski. Romañskie ciosowe portale zachowa³y siê tak¿e we wnêtrzu koœcio³a.
W nawie g³ównej wystêpuje prze-miennoœæ filarów i kolumn, tak charakterystyczna dla romañskich budowli brabanc-kich (biskup Aleksander pochodzi³ z Brabancji). Widoczne one
S¹ W odkrywkach
pozostawionych
przez konserwatorów, bowiem ten system podpór zosta³
zamurowany przed 1633 r. Malarsk¹ galeriê œcienn¹ we wnêtrzu koœcio³a rozpoczyna okres romañski w kaplicy po³udniowej (Ukrzy¿owanego). Tu, na po³udniow¹ œcianê przeniesiono w 1951 r. ze œciany nad ³ukiem têczowym kilka scen dotycz¹cych S¹du Ostatecznego; zachowa³y siê np. resztki medalionu z postaci¹ anio³a. Znacznie czytelniejsze s¹ sceny ods³oniête na œcianie wschodniej tej kaplicy. Sk³adaj¹ siê z piêciu stref, z których górna jest do po³owy zatarta, ale widoczne s¹ koliste medaliony ze scenami Stworzenia Œwiata. Tak¿e poni¿ej medaliony tworz¹ opowieœæ o Grzechu Pierworodnym (np. scena Wygnanie z Raju). Trzy nastêpne strefy tworz¹ prostok¹tne pola. Strefa trzecia - to cykl Dziejów Noego, m.in. przedstawiona jest Budowa Arki, druga - to dzieje Abrahama i Izaaka, zaœ na dolnej widaæ ró¿ne sceny biblijne, np. Ukrzy¿owanie œw. Piotra, Mêczeñstwo œw. Szczepana. Na tej samej œcianie znajduj¹ siê jeszcze du¿e postacie œwiêtych, z których rozpoznani zostali œw. Marcin z Tours i œw. Katarzyna Aleksandryjska. Konserwatorzy okreœlili, ¿e malowid³a te powsta³y w 1 po³. XII w., a wykonano je na warstwie pobia³y metod¹ al fresco („na mokro") i al secco Cna sucho"). Pos³ugiwano siê ró¿nymi barwami - czerwieni¹, ugrem, br¹zem, zieleni¹ i czerni¹. Ze wzglêdu na prymitywny p³aski i konturowy styl, uwa¿a siê, ¿e te realistyczne sceny móg³ stworzyæ jakiœ zakonny ilu-minator.
Romañskie malowid³a z XV w. zosta³y przykryte gotyckimi w czêœci dolnej; w 1953 r. przeniesiono je na œcianê pó³nocn¹. Najlepiej widoczna jest Pieta wykonana ok. 1430 r. w technice fre-skowo-temperowej. Œlady gotyckich polichromii pojawiaj¹ siê te¿ w kaplicy pó³nocnej, gdzie znajduj¹ siê: Matka Boska z Dzieci¹tkiem i dwóch proroków, Œw. Zofia z córkami oraz Œw. Anna Samotrzeæ. Scena ta umieszczona zosta³a w prostok¹tnych ramach wype³nionych arkadami. S¹ tu tak¿e nieczytelne napisy wykonane minusku³¹. Przypuszcza siê, ¿e malowid³o powsta³o w 2 po³. XV w. M³odsze, póŸnogotyckie z pocz¹tku XVI w. widoczne jest
w pó³nocnej czêœci absydy g³ównej - jest to scena wjazdu Chrystusa do Jerozolimy (widoczna g³owa na tle palm). Lepiej zachowa³y siê malowid³a renesansowe z po³. XVI w. w absydzie g³ównej - pó³-postacie dwunastu aposto³ów, a na sklepieniu i miêdzy oknami wici z w¹sami i liœæmi. Nastêpne polichromie pochodz¹ z po³. XVII w. i reprezentuj¹ styl póŸnorenesansowy oraz barokowy. Znajduj¹ siê one w kaplicy po³udniowej, na œcianie wype³niaj¹cej arkadê; s¹ to sceny Mêki Pañskiej. Ten przegl¹d malarstwa œciennego koñczy dzie³o W³adys³awa Drapiewskiego i Czes³awa IdŸkiewicza z 1913 r., pokrywaj¹ce figurami i motywami roœlinnymi sklepienia prezbiterium i kruchty; wykonano je w stylu secesyjnym i eklektycznym. Warto jeszcze zwróciæ uwagê na wykonany w Krakowie o³tarz g³ówny z ok. 1630 r. o charakterze architektonicznym z kolumnami korynckimi i obrazem: Matka Boska z Dzieci¹tkiem z pocz¹tku XVII w., uznanym za cudowny w 1647 r. Na belce têczowej z pocz¹tku XVI w. widoczne s¹ barokowe figury Chrystusa Ukrzy¿owanego oraz Naj
Budynki klasztorne maj¹ zrêby gotyckie z XIV-XV w. By³y one przebudowywane w okresie wczesnego renesansu (1524-1538) i baroku (1622-1634), a nastêpnie po zniszczeniach obu ostatnich wojen. Zabudowê tworz¹ trzy przylegaj¹ce do koœcio³a skrzyd³a usytuowane wokó³ czworobocznego wiry-darza. Zawieraj¹ one wiele elementów gotyckich (sklepienia, malowid³a), renesansowych (sklepienia, portale, nadpro¿a) i barokowych (malowid³a, kartusze herbowe). Piêkna jest sala (obecnie kaplica) w skrzydle po³udniowym ze sklepieniem ¿ebrowym o uk³adzie gwiaŸdzistym, pochodz¹ca z pocz¹tku XVI w. W tej sali, na œcianie pó³nocnej znajduje siê malowid³o z koñca XV w. przedstawiaj¹ce œw. Krzysztofa. Do klasztoru przylega od wschodu XVIII-wieczny ogród podzielony na kwatery, z licznymi okazami starodrzewia. Po kasacie zakonu kanoników w 1819 r. koœció³ pe³ni³ funkcje parafialne, a w klasztorze zamieszka³y siostry norbertanki z P³ocka. W 1923 r. sprowadzeni tu zostali ksiê¿a salezjanie.
W klasztorze salezjanie prowadz¹ muzeum misyjne i muzeum parafialne. W tym ostatnim znajduj¹ siê zabytkowe rzeŸby i obrazy sakralne (m.in. obraz œw. Doroty z XV w.), fragmenty architektoniczne, tkaniny, ksiêgi, okucia kowalskie, a tak¿e pami¹tki.
“ Serwis poœwiêcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz siê o interesuj¹cych miejscach. Serwis dopiero siê rozwija, wiêc opisy niektórych miejsc mog¹ byæ niekompletne lub mo¿e ich jeszcze nie byæ. Staramy siê aby codziennie, jakiœ obiekt zosta³ dodany.
Zapraszamy do czytania”