Szlaki turystyczne

Turystyka

Szlaki turystyczne


Mówi¹c o turystyce, bardzo czêsto przy tej okazji zetkn¹æ siê mo¿na z okreœleniem takim jak szlaki turystyczne. Zdecydowanie najwa¿niejsz¹ role odrywaj¹ one przy turystyce kwalifikowanej, nie mniej jednak nie wolno ich ograniczaæ tylko i wy³¹cznie do niej. Poprzez szlak turystyczny rozumieæ nale¿y trasê o charakterze wycieczkowym, która odznacza siê przede wszystkim tym, ¿e jest oznakowana. Dziêki temu wiadomo w jaki sposób przebiega. Szlaki turystyczne podzieliæ mo¿na na bardzo wiele rodzajów – wszystko uzale¿nione jest w tym momencie od tego, co dok³adnie zostanie przyjête za kryterium podzia³u. W zwi¹zku z tym wyszczególniæ mo¿na takie szlaki jak dla przyk³adu przyrodnicze, górskie, rowerowe, pielgrzymkowe, jeŸdzieckie, krajoznawcze, historyczne i mnóstwo innych. Okreœlenie „szlak turystyczny” kojarzy siê najczêœciej z górami, nie mniej jednak nie nale¿y zapominaæ, ¿e takie trasy przebiegaj¹ nie tylko przez regiony górskie. Znakowanie szlaków turystycznych ma na celu kilka rzeczy. W g³ównej mierze chodzi o to, aby turyœci mieli u³atwione dojœcie do miejsca, które z ró¿nych wzglêdów warte jest tego, aby je zobaczyæ. Po drugie jest to robione w trosce o bezpieczeñstwo turystów – zw³aszcza w górach. W naszym kraju przyjête s¹ pewne standardy odnoœnie znakowania. I tak dla przyk³adu w przypadku szlaków pieszych barwa znaków nie ma niczego wspólnego z tym, jak trudny jest dany szlak. Inaczej to wygl¹da natomiast w przypadku szlaków narciarskich, gdzie w³aœnie po kolorze poznaje siê stopieñ trudnoœci szlaku. Generalnie rzecz bior¹c, kolor czerwony s³u¿y zawsze do oznaczania g³ównego szlaku. Barw¹ niebiesk¹ natomiast oznacza siê te trasy, których pokonanie zajmuje du¿o czasu. Kolory zielony oraz ¿ó³ty wykorzystywane s¹ zaœ do oznaczania szlaków ³¹cz¹cych, które charakteryzuj¹ siê tym, ¿e s¹ one krótkie. Krótkie s¹ tak¿e tak zwane szlaki dojœciowe, do znakowania których wykorzystywany jest kolor czarny. W naszym kraju obowi¹zuj¹ te¿ specjalne przepisy dotycz¹ce znakowania tych tras, które przebiegaj¹ przez teren parków narodowych (w Polsce s¹ dwadzieœcia trzy takie parki). Tutaj prawo do znakowania ma tylko i wy³¹cznie Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Poza tym oczywiœcie szlaki oznakowane przez PTTK znajduj¹ siê te¿ i w wielu innych miejscach. W praktyce tym szlakom, które s¹ oznakowane, towarzyszy przyjazna dla turystów infrastruktura. To nie tylko tablice informacyjne, ale te¿ miêdzy innymi takie miejsca, w których przez chwilê mo¿na odpocz¹æ. Znanych szlaków turystycznych przebiegaj¹cych przez teren naszego kraju wymieniæ mo¿na naprawdê sporo, ¿eby wspomnieæ chocia¿by takie nazwy jak Szlak Orlich Gniazd, G³ówny Szlak Gór Œwiêtokrzyskich, Szlak Nadmorski, Droga œwiêtego Jakuba, Szlak Zamków Piastowskich i mnóstwo innych. Spe³niaj¹ one tak¿e bardzo wa¿n¹ funkcjê dydaktyczn¹ – s¹ znakomitym uzupe³nieniem lekcji historii i je¿eli tylko m³odzie¿ ma takie mo¿liwoœci, to powinna w takich w³aœnie lekcjach uczestniczyæ. Warto zatem uczniom takie mo¿liwoœci stwarzaæ.
ZABYTKI W POLSCE
Koœció³ parafialny Bo¿ego Cia³a Historycy architektury s¹ zdania, ¿e parafialny koœció³ Bo¿ego Cia³a w Bie­czu jest najwybitniejszym póŸnogotyc-kim dzie³em na terenie Ma³opolski. Stawiano go etapami: w koñcu XV w. zbudowano prezbiterium, a do 1521 r. - korpus g³ówny. Powsta³a ceglana, przysadzista budowla o wyraŸnie wy­dzielonym prezbiterium z czterema w¹skimi przês³ami, zamkniête trzema œcianami absydy. Do niej dostawiono kwadratowy korpus halowy z trzema nawami, piêcioma przês³ami i dwoma rzêdami niskich kaplic po bokach. Skomplikowane sklepienie, zwane sieciowym, wspieraj¹ oœmio boczne ciosowe s³upy z renesansowymi bazami i kapitelami; kaplice maj¹ sklepienia krzy¿owo-¿e-browe. Koœció³ postawiono u podnó¿a góry zwanej Zamkow¹. W³aœnie tu powsta³ Biecz: w XI—XII w. by³ to drewniany gród z podgrodziem, w XIII w. powsta³ murowany zamek. Od koñca XV w., przez wiele lat, zgodnie z królewskim poleceniem zamek by³ rozbierany, bo­wiem funkcjê przygranicznej twierdzy przejêto miasto. Koœció³ znalaz³ siê w obrêbie fortyfi­kacji, przy jednym z dwóch g³ów­nych wjazdów do miasta, od strony Gorlic. Na pocz¹t­ku XVI w. obron­noœæ tego miejsca zwiêkszy³a baszta - obecnie jest to dzwonnica z za­chowanymi okien­kami strzelniczymi, zdobiona u góry fi­guralnymi sgraffitami (Matka Boska z Dzieci¹tkiem, anio³owie, œw. Wac³aw, œw. Barbara, na tarczy litera „B" -Biecz). Warto dodaæ, ¿e miasta broni³o 17 baszt-wie¿, a najmocniej by³a ufor­tyfikowana jego czêœæ zachpdnia z ko­œcio³em. W œredniowieczu Biecz zwany by³ „Ma³ym Krakowem" - Pan/a Craco-via. Nale¿y bowiem zdawaæ sobie spra­wê, ¿e miasto le¿a³o na przeciêciu dróg handlowych z Wêgier, Rusi i Œl¹ska, a od koñca XII w. pe³ni³o funkcjê kaszte­lanii. Zamo¿noœæ mieszkañców Biecza, trudni¹cych siê przede wszystkim ku-piectwem i rzemios³em (sukiennictwo, p³óciennictwo, krawiectwo, szewstwo, z³otnictwo, itd.), odzwierciedla wyposa­¿enie œwi¹tyni Nale¿¹ do niego zachowane do dzisiaj stalle, wykonane przez miejscowych stolarzy w XV w. Byli to w³aœciwie sny-cerze-artyœci - niezwyk³a koœcielna ³a­wa ich dzie³a pokryta zosta³a subteln¹ ornamentyk¹ umieszczon¹ na tzw. za­pieckach, powy¿ej szeœciu miejsc do siedzenia. Pola zapiecków pokryte s¹ p³asko rzeŸbion¹ dekoracj¹ roœlinn¹ i geometryczn¹. S¹ to nieregularnie wij¹ce siê ga³¹zki, powtarzane ryt­micznie potrójne liœcie i rozety. Na dwóch polach widoczne s¹ otoczone roœlinnymi splotami herby: Odrow¹¿ z he³mem i pióropuszem oraz Habdank ze znakiem w kszta³cie litery „W"; na­le¿a³y one zapewne do fundatorów. Zachowa³y siê nik³e œlady polichro­mii, co œwiadczy, ¿e ³awa by³a niegdyœ malowana m.in. kolorem czerwonym i ¿ó³tym. Z tego gotyckiego mebla nie przetrwa³ pulpit - przedpiersie. Innym obiektem gotyckim jest œcienna sza­fka w zakrystii z rzeŸbionym w desce fryzem ozdobionym herbem Zadora i ³aciñskim napisem, ¿e nale¿a³a do o³tarza œw. Miko³aja; wyrzeŸbiona zo­sta³a tak¿e data -1497. W takich przy-ottarzowych szafkach przechowywano m.in. szaty i naczynia liturgiczne. Tak o³tarz, jak i szafka by³y wiêc fundacj¹ rodziny pieczêtuj¹cej siê herbem Za­dora - g³owa Iwa wydmuchuj¹ce­go z paszczy piêæ p³omieni. Z te­go samego okresu pochodzi œwiecznik w formie bogato rzeŸbionej kolumny zdobionej roœlinn¹ wici¹, a na g³owicy motywem ptaków. Nieco wczeœniej, w 1459 r. powsta³a spi¿owa chrzcielnica w formie kieli­cha, gotyckie s¹ tak¿e ¿elazne drzwi w przejœciu z prezbiterium do zakrystii, umieszczone w póŸnogotyckim porta­lu. Pozosta³e zabytki z tego okresu -np. pulpit dekorowany p³askorzeŸb¹ ptaka, oraz obrazy - zosta³y wywiezio­ne przez Niemców w 1944 r. W œwiat zupe³nie innych doznañ este­tycznych wprowadzaj¹ stalle stoj¹ce pod koœcielnym chórem. Powsta³y ju¿ w epoce renesansu, zapiecek i front pulpitu zdobi¹ arkady, których pola wype³niaj¹ malowane wazony z kwia­tami, zaœ na górze zapiecka znajduj¹ siê rzeŸbione w medalionach ludzkie g³owy; zwraca uwagê realizm twarzy nale¿¹cych zapewne do bieckich mie­szczan. Na fryzie baldachimu, obok cy­tatu z psalmu i listu œw. Jana, umie­szczona zosta³a data: Anno Domini 1594. Znakomitym dzie³em snycerskim jest póŸnorenesansowy o³tarz g³ówny z 1604 r. Ta rzeŸbiarska, polichromo­wana kompozycja roz³o¿ona zosta³a na trzech kondygnacjach podzielonych licznymi kolumnami, wnêkami, gzym­sami. Wype³niaj¹ j¹ sceny z Nowego Testamentu, pos¹gi œwiêtych, maszka­rony itd. W o³tarz wkomponowany jest obraz Op³akiwanie Chrystusa (Zdjêcie z Krzy¿a) wykonany w XVI w. we W³o­szech, sprowadzony do Biecza przez któregoœ z zamo¿nych mieszczan. W latach osiemdziesi¹tych XX w. obraz zosta³ ukradziony - odnaleziono go w... stodole. Renesansowe s¹ tak¿e dwie ³awy œwieckie zdobione polichro­mi¹ (kwiaty, ryby, ornament geome­tryczny); na jednej z nich widnieje po­staæ króla, g³owa anio³a i he³my. Nad obrazem znajduje siê gotycka rzeŸba Zaœniêcie Najœwiêtszej Marii Panny .Jeszcze bogatsze formy w sztuce poja­wi³y siê w póŸnym renesansie, kiedy dekoracje zaczê³y nabieraæ cech baro­kowych. W tym czasie powsta³y na­stêpne stalle znajduj¹ce siê w prezbi­terium. Na niezwyk³e bogactwo ich dekoracji sk³adaj¹ siê motywy rzeŸ­biarskie, architektoniczne, figuralne, roœlinne, wzbogacone wielobarwn¹ polichromi¹. Pojawiaj¹ siê profilowa­ne kolumny, pilastry, kasetony, figury œwiêtych nad ka¿dym siedzeniem, ka­riatydy. Stalle te wykonano w 1 po³. XVII w., podobnie jak muzyczn¹ skrzyniê. Jest to wyj¹tkowy zabytek sztuki zdobniczej w Polsce. S³u¿y³ do przechowywania ewangelii i œpiewni­ków religijnych, umieszczanych we­wn¹trz skrzyni oraz do ich odczytywa­nia na obrotowym pulpicie w formie œciêtego ostros³upa. Na drzwiczkach skrzyni znajduje siê p³askorzeŸba przedstawiaj¹ca patronów miasta -œw. Piotra i œw. Paw³a - którzy trzyma­j¹ tarczê z liter¹ „B" (Biecz) oraz dat¹ 1633. Na innych bokach skrzyni przedstawione s¹ sceny ilustruj¹ce ¿y­cie muzyczne: trêbacze, grajek bij¹cy w bêben, grajkowie z fagotem, ro­giem i puzonem, którymi kieruje wpa­trzony w nuty dyrygent, muzykant graj¹cy na pokojowych organach z miechem poruszanym przez pomoc­nika, oraz dwóch innych muzyków graj¹cych na instrumencie skrzypco­wym. Na pulpicie powtarza siê litera „B", s¹ te¿ p³askorzeŸby œwiêtych i rozbudowany ornament, a ca³y me­bel zdobi¹ gmerki bieckich mieszczan, którzy ufundowali to arcydzie³o. Tak¿e kaplice by³y fundowane przez bieckie cechy (szewców, stolarzy) i ro­dy (Ligêzów, Bonarów). Na przyk³ad kaplica zwana Kromerowsk¹, ufundo­wana przez osiad³y w Bieczu od XV w. ród Kromerów, z epitafium biskupa warmiñskiego Marcina Kromera (zm. 1589), królewskiego sekretarza, histo­ryka, kronikarza. Inny mieszkaniec Bie­cza, bardzo zas³u¿ony dla rozwoju mia­sta starosta Miko³aj Ligêza doczeka³ siê w 1572 r. alabastrowego renesanso­wego nagrobka. Liczne wmurowane w œciany œwi¹tyni epitafia renesanso­we i barokowe, czêsto malowane, na­le¿¹ do kupców lekarzy rajców Wyposa¿enie bieckiej œwi¹tyni to spuœ­cizna kilku epok, z których najwcze­œniejsze - to gotyk, renesans i barok. Aby jednak obraz wnêtrza sta³ siê w miarê dok³adny trzeba wymieniæ je­szcze polichromiê na œcianach prezbi­terium, któr¹ zaprojektowa³ i wykona³ W³odzimierz Tetmajer na pocz¹tku XX w.



Cytat dnia

“ Serwis poœwiêcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz siê o interesuj¹cych miejscach. Serwis dopiero siê rozwija, wiêc opisy niektórych miejsc mog¹ byæ niekompletne lub mo¿e ich jeszcze nie byæ. Staramy siê aby codziennie, jakiœ obiekt zosta³ dodany.

Zapraszamy do czytania”