Turystyka
Turystyka kulturowa
Jedną z bardzo wielu form turystki poznawczej jest turystyka kulturowa. Sama już jej nazwa bardzo dobitnie sugeruje, na jaki aspekt podróżowania kładzie się w tym przypadku największy nacisk. Chodzi tutaj generalnie rzecz biorąc o to, aby udawać się w takie miejsce, które posiadają związki z kultura danego kraju, regionu i tym podobne. W zakresie zainteresowań leżą tutaj nie tylko współczesne kultury, ale także te dawne, z przeszłości. Pamiętać przy tej okazji należy, iż krajoznawstwo nie jest zaliczane do turystyki kulturowej. Ogólnie nie jest to termin, który da się zamknąć w jakiś wąskich i mocno ograniczonych ramach definicji. Można go bowiem rozpatrywać zarówno w węższym, jak i szerszym kontekście. Ten typ aktywności jest w szczególności popularny w państwach Europy zachodniej – tam zainteresowanie nim systematycznie rosło począwszy od połowy minionego stulecia. Nie mniej jednak warto dodać przy tej okazji, że i w naszym kraju się rozwija i cieszy coraz to większym powodzeniem. Ponadto niebagatelny wpływ na to ma również fakt, iż z punktu widzenia zagranicznych turystów Polska stała się atrakcyjnym miejscem do uprawniania turystyki kulturowej. Ogólnie turystykę kulturową podzielić można na trzy podstawowe sektory. Pierwszym spośród nich jest powszechna turystyka kulturowa, drugim – turystyka edukacyjna, natomiast trzecim – turystyka kultury wysokiej. Na każdy z tych sektorów składa się wiele rozmaitych rodzajów. I tak dla przykładu w przypadku turystyki kultury wysokiej mówić możemy o między innymi turystyce literackiej czy dziedzictwa kulturowego. Warto również wiedzieć, iż w Polsce coraz więcej agencji turystycznych posiada w swojej ofercie właśnie tego rodzaju wyjazdy. Powstają także wyspecjalizowane tylko i wyłącznie w nich biura turystyczne. Nie ma ich u nas może jeszcze tyle, co na zachodzie Europy, aczkolwiek na przestrzeni kilku ostatnich lat sytuacja i tak uległa bardzo dużej poprawie. Osoby uprawiające turystykę kulturową można podzielić na wiele typów. Profili takich turystów wymienia się kilka. Mówi się w tym układzie zatem o turystach determinowanych, zainteresowanych oraz przyciąganych kulturowo. Ci pierwsi to tacy, którzy podróżują z tego przede wszystkim powodu, że pragną pogłębić własne zainteresowania. W przypadku turystów zainteresowanych kulturowo kultura jest tylko jednym z aspektów takiej wyprawy – w tym miejscu znakomitym przykładem są objazdowe wycieczki. I wreszcie turystami przyciąganymi kulturowo są tacy ludzie, którzy kulturą danego miejsca zaczynają się interesować dopiero po dotarciu na te miejsce, ale nie jest to wcale celem ich wyprawy. Bardzo dużą grupę turystów kulturowych stanowią osoby starsze, nie pracujące już zawodowo, ale przebywające na emeryturze – tak przynajmniej jest w krajach zachodnich. U nas jednak do tego poziomu wciąż wiele brakuje, albowiem nasi rodzimi emeryci w znakomitej większości przypadków nie dysponują taki środkami finansowymi jak ich rówieśnicy z Niemczech czy też z Włoszech chociażby.
ZABYTKI W POLSCE
Katedra i klasztor w Oliwie
Kościół pod wezwaniem Trójcy Świętej, Najświętszej Marii Panny wzniesiony został w XIII w. jako trzynawowa świątynia cysterska z korpusem 6-przęsłowym i nawą poprzeczną. Po wielkim pożarze w 1350 r. odbudowano go w stylu gotyckim, przedłużając korpus zachodni o 5 przęseł (z wyjątkiem nawy południowej, której rozbudowę uniemożliwiało istniejące założenie klasztorne) i zamknięto go istniejącą fasadą z wieżyczkami schodowymi. Przedłużono też prezbiterium do dzisiejszego rozmiaru i otoczono je obejściem. Sklepienia nawy głównej i transeptu pochodzą dopiero z 1582 r., portal główny z 1688 r., a późnobaro-kowy szczyt fasady z I. 1779-1781. Gotyckie wyposażenie kościoła spłonęło w 1577 r. Obecnie istniejące powstało w okresie baroku, kiedy to świątynia oliwska odegrała ważną rolę jako ostoja katolicyzmu w dobie reformacji. Po kasacie klasztoru w 1831 r. świątynia pełniła rolę kościoła katedralnego, a od 1926 r. jest katedrą diecezji gdańskiej.
Fasada, wraz z flankującymi ją 46-me-trowymi wieżyczkami schodowymi, powstała w 2 poł. XIV w., podczas rozbudowy kościoła po niszczycielskim pożarze w 1350 r. Wieżyczki zostały zwieńczone strzelistymi, gotycko-barokowy-mi hełmami wykonanymi w 1771 r. na zlecenie opata M.A. Hackiego. Oprawą wejścia do świątyni jest barokowy portal z 1688 r. Pierwotne wejście do konwentualnego kościoła prowadzące do nawy północnej zamurowano w XVII w. Tędy wchodziły do wnętrza osoby świeckie.
Posadzka świątyni leży ponad metr poniżej poziomu placu przykościelnego. Kościół ma wnętrze trójnawowe o układzie bazylikowym, z 10-przęsłowym korpusem, transeptem czyli nawą poprzeczną o krótkich ramionach, .oraz wydłużone 6-przęsłowe prezbiterium otoczone z trzech stron ambitem, czyli obejściem. Nawa południowa jest węższa i krótsza o 4 przęsła od północnej. Z nawą północną tączy się kaplica Chrzcielna z 1612 r, i kruchta z 1910 r. Z zachodniej części nawy głównej prowadzą, zamknięte piękną kratą renesansową z ok. 1600 r., przejścia do kaplicy Mariackiej, nazywanej w XIX w. Polską, gdyż w okresie zaboru pruskiego wygłaszane w niej byty przez jakiś czas polskie kazania. Obecnie kaplica przeznaczona jest na potrzeby Seminarium Duchownego. Z południowej części ambitu prowadzą schody do wysoko położonej kaplicy Świętego Krzyża (Opackiej), pochodzącej z XV w., z rokokowym wystrojem z 2 poł. XVIII stulecia. Sklepienia części kościoła pochodzą z XIII (nawa południowa) i XIV w. Nawę główną i transept zasklepiono w 1582 r. Żebra o pięknym renesansowym układzie podtrzymywane są przez bogato zdobione wsporniki z herbami.
Złocone gwiazdy pochodzą z 1594 r. W kaplicy Chrzcielnej wprowadzono drewniany strop w formie sklepienia kolebkowego. Pod prezbiterium znajduje się krypta, kryjąca kości zmarłych zakonników. Długość wnętrza kościelnego wynosi 97,6 m, szerokość nawy głównej 8,3 m a jej wysokość 17,7 m. Łączna szerokość naw osiąga 19 m. Warto zwrócić uwagę na kształt filarów, których półokrągłe kolumny zwieńczone są trapezowymi głowicami typu duńskiego. Wyposażenie świątyni pochodzi z czasów od końca XVI do 2 poł. XVIII w. Na uwagę zasługuje dawny renesansowy ołtarz (1606 r.), z drewna dębowego, ustawiony w północnej części transeptu. Jest to dzieło wysokiej rangi artystycznej, ufundowane przez mnicha Rafała Kosa ze szlacheckiej rodziny pomorskiej.
Ołtarz główny (1688--1693) jest bogatą kompozycją architektoniczno--rzeźbiarską opartą na włoskich wzorcach. Wykorzystano tu silne kontrasty kolorystyczne, potęgujące iluzjonistyczny efekt całości. Zakończenie prezbiterium osłonięte jest widoczną nad ołtarzem symboliczną kurtyną, która odsłania widok na niebiosa. Wirujący obłok stiuko-wych chmur oświetlany jest naturalnym światłem wpadającym przez znajdujące się pośrodku okrągłe okno. Półkolista kolumnada na dole symbolizuje świat ziemski. To monumentalne barokowe dzieło z obrazem Andrzeja Stecha przedstawiającym Matkę Bożą i św. Bernarda jako orędowników konwentu oliwskiego ufundował opat M.A. Hacki. Z dziejami klasztoru związane są portrety fundatorów i benefaktorów cysterskiego opactwa - książąt pomórskich i królów polskich, wymalowane w 2 pot. XVI w. na ścianach prezbiterium. Najcenniejsze artystycznie są rzeczywiste podobizny Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy, pędzla Hermana Hana z 1613 r. Do szczególnie cennych pamiątek polskości należy wykonany z czarnego marmuru sarkofag książąt pomorskich z 1615 r., ustawiony w południowej części transeptu, oraz nagrobki i epitafia polskich opatów i rodów pomorskich a także płyty nagrobne na ścianie nawy południowej. Najciekawszy jest renesansowy nagrobek pomorskiej rodziny Kosów (ok. 1599), którego autorstwo przypisywane jest niderlandzkiemu mistrzowi Izaakowi van den Blocke.
Niezwykłym dziełem epoki rokoka jest monumentalny prospekt organów z 2 poł. XVIII w. (1763-1788), wykonany przez zespół miejscowych mnichów z braćmi Grossem i Alanusem na czele. Sam instrument skonstruował cysters Jan Wulf z Ornety. Byt on później przerabiany, ostatnio gruntownie zmodernizowany w I. 1966-1967. Oliwskie organy mają 7876 piszczałek i 110 rejestrów, czyli kompletów piszczałek o jednakowym zabarwieniu dźwięku. Na miejscu zamawiać można krótkie koncerty, w czasie których uruchamiane są gwiazdy i słońca, a grające na trąbkach i dzwoniące dzwonkami aniołki stanowią prawdziwie barokowe uzupełnienie wrażeń słuchowych wzrokowymi. W 19 bocznych, marmurowych ołtarzach z XVII i XVIII w. znajdują się interesujące obrazy z tych czasów, pędzla H. Hana, B. Strobla i po większej części anonimowych malarzy gdańskich. Równocześnie z kościołem budowali cystersi od 1 poł. XIII w. (lub wcześniej) murowany klasztor, wznosząc najpierw skrzydło wschodnie tj. dzisiejszą zakrystię i dawny kapitularz, a na piętrze dormitoria, czyli sypialnie. Zejście z nich istnieje do dziś w południowej części transeptu w postaci schodów, oczywiście późniejszych. Po pożarze w 1350 r. rozbudowano pomieszczenia klasztorne. W południowym skrzydle znalazł się obszerny refektarz czyli jadalnia konwentu, a w zachodnim mały. Zachodnie skrzydło przeznaczono dla konwersów, tj. mnichów nie posiadających święceń kapłańskich, stanowiących roboczą siłę klasztoru, z czasem także specjalistów w różnych dziedzinach gospodarki, rzemiosła i administracji rozległych włości. Trzy istniejące skrzydła klasztoru oraz kościół powiązane zostały krużgankiem z 2 poł. XIV w. Pośrodku powstał kwadratowy wirydarz klasztorny. Krużganki i wirydarz byty miejscami odpoczynku i przechadzek mnichów. Po spaleniu kościoła i klasztoru przez gdańszczan w 1577 r. (zemsta za przyjazną postawę opata Kaspra Geschkau wobec króla Stefana Batorego łamiącego zbrojnie zbuntowany Gdańsk) nastąpiła odbudowa i rozbudowa siedziby konwentu. Wzniesiono wówczas priorat i nowicjat w miejscu obecnego ogrodu. Obydwa budynki, a także infirmerię (szpital) i część zachodniego skrzydła rozebrano po kasacie klasztoru. W krużgankach zachowało się kilka portali gotyckich, jeden renesansowy 1 cztery barokowe, w tym dwa wyrzeźbione z drewna i dwa wielkie marmurowe z 1660 r. w wejściach do kościo-*a- Na ścianach krużganków umieszczono 18 wielkich obrazów ze scenami biblijnymi, pochodzących z 1749 r. W krużganku północnym zachował się fresk Ukrzyżowanie pędzla Wolfganga Sporera z 1593 r. Godne uwagi są ceramiczne i stiukowe gotyckie wsporniki, podtrzymujące żebra przeważnie krzyżowych sklepień a także renesansowa krata żelazna przed dawną umywalnią konwentu (lavatorium), mającą kształt kaplicy. Jej współczesne wyposażenie upamiętnia męczeństwo kapłanów polskich zamordowanych przez Niemców w czasie ostatniej wojny. Naprzeciw znajduje się renesansowy portal w wejściu do wielkiego Refektarza. Refektarz zbudowany po 1577 r., z renesansowym sklepieniem spoczywającym na 3 kolumnach z piaskowca, jest jednym z pomieszczeń Muzeum Diecezjalnego. Zdobią go malowidła z XVIII w. i fryz portretowy z podobiznami większości opatów, przeważnie fikcyjnymi, dopiero od końca XVI w. prawdopodobnie rzeczywistymi. Z krużganka wchodzi się przez gotycki portal do Sali Pokoju, związanej z pertraktacjami pokojowymi między Polską a Szwecją w 1660 r., zakończonymi zawarciem pokoju i podpisaniem odpowiedniego dokumentu. To doniosłe wydarzenie przypominają malowidła i napisy na ścianie oraz tablica pamiątkowa umieszczona przy wschodnim wejściu z krużganka do kościoła. W zabudowaniach poklasztornych znalazły siedzibę trzy ciekawe muzea: Diecezjalne, Etnografii (w Spichrzu Opackim) i Sztuki Współczesnej (w Nowym pałacu Opackim). Można odwiedzić także XIV-wieczny kościół Św. Jakuba. Miłośnicy przyrody mają możliwość spaceru po pięknym Parku Oliw-skim, składającym się z ogrodu francuskiego i parku angielskiego, odwiedzenia pobliskiego ZOO, oraz wycieczki po lasach porastających okoliczne wzgórza morenowe.
“ Serwis poświęcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz się o interesujących miejscach. Serwis dopiero się rozwija, więc opisy niektórych miejsc mogą być niekompletne lub może ich jeszcze nie być. Staramy się aby codziennie, jakiś obiekt został dodany.
Zapraszamy do czytania”