Turystyka kulturowa

Turystyka kulturowa


Jedną z bardzo wielu form turystki poznawczej jest turystyka kulturowa. Sama już jej nazwa bardzo dobitnie sugeruje, na jaki aspekt podróżowania kładzie się w tym przypadku największy nacisk. Chodzi tutaj generalnie rzecz biorąc o to, aby udawać się w takie miejsce, które posiadają związki z kultura danego kraju, regionu i tym podobne. W zakresie zainteresowań leżą tutaj nie tylko współczesne kultury, ale także te dawne, z przeszłości. Pamiętać przy tej okazji należy, iż krajoznawstwo nie jest zaliczane do turystyki kulturowej. Ogólnie nie jest to termin, który da się zamknąć w jakiś wąskich i mocno ograniczonych ramach definicji. Można go bowiem rozpatrywać zarówno w węższym, jak i szerszym kontekście. Ten typ aktywności jest w szczególności popularny w państwach Europy zachodniej – tam zainteresowanie nim systematycznie rosło począwszy od połowy minionego stulecia. Nie mniej jednak warto dodać przy tej okazji, że i w naszym kraju się rozwija i cieszy coraz to większym powodzeniem. Ponadto niebagatelny wpływ na to ma również fakt, iż z punktu widzenia zagranicznych turystów Polska stała się atrakcyjnym miejscem do uprawniania turystyki kulturowej. Ogólnie turystykę kulturową podzielić można na trzy podstawowe sektory. Pierwszym spośród nich jest powszechna turystyka kulturowa, drugim – turystyka edukacyjna, natomiast trzecim – turystyka kultury wysokiej. Na każdy z tych sektorów składa się wiele rozmaitych rodzajów. I tak dla przykładu w przypadku turystyki kultury wysokiej mówić możemy o między innymi turystyce literackiej czy dziedzictwa kulturowego. Warto również wiedzieć, iż w Polsce coraz więcej agencji turystycznych posiada w swojej ofercie właśnie tego rodzaju wyjazdy. Powstają także wyspecjalizowane tylko i wyłącznie w nich biura turystyczne. Nie ma ich u nas może jeszcze tyle, co na zachodzie Europy, aczkolwiek na przestrzeni kilku ostatnich lat sytuacja i tak uległa bardzo dużej poprawie. Osoby uprawiające turystykę kulturową można podzielić na wiele typów. Profili takich turystów wymienia się kilka. Mówi się w tym układzie zatem o turystach determinowanych, zainteresowanych oraz przyciąganych kulturowo. Ci pierwsi to tacy, którzy podróżują z tego przede wszystkim powodu, że pragną pogłębić własne zainteresowania. W przypadku turystów zainteresowanych kulturowo kultura jest tylko jednym z aspektów takiej wyprawy – w tym miejscu znakomitym przykładem są objazdowe wycieczki. I wreszcie turystami przyciąganymi kulturowo są tacy ludzie, którzy kulturą danego miejsca zaczynają się interesować dopiero po dotarciu na te miejsce, ale nie jest to wcale celem ich wyprawy. Bardzo dużą grupę turystów kulturowych stanowią osoby starsze, nie pracujące już zawodowo, ale przebywające na emeryturze – tak przynajmniej jest w krajach zachodnich. U nas jednak do tego poziomu wciąż wiele brakuje, albowiem nasi rodzimi emeryci w znakomitej większości przypadków nie dysponują taki środkami finansowymi jak ich rówieśnicy z Niemczech czy też z Włoszech chociażby.
ZABYTKI W POLSCE
Katedra i klasztor w Oliwie Kościół pod wezwaniem Trójcy Świę­tej, Najświętszej Marii Panny wzniesio­ny został w XIII w. jako trzynawowa świątynia cysterska z korpusem 6-przęsłowym i nawą poprzeczną. Po wielkim pożarze w 1350 r. odbudowa­no go w stylu gotyckim, przedłużając korpus zachodni o 5 przęseł (z wyjąt­kiem nawy południowej, której rozbu­dowę uniemożliwiało istniejące zało­żenie klasztorne) i zamknięto go istnie­jącą fasadą z wieżyczkami schodowy­mi. Przedłużono też prezbiterium do dzisiejszego rozmiaru i otoczono je obejściem. Sklepienia nawy głównej i transeptu pochodzą dopiero z 1582 r., portal główny z 1688 r., a późnobaro-kowy szczyt fasady z I. 1779-1781. Gotyckie wyposażenie kościoła spło­nęło w 1577 r. Obecnie istniejące po­wstało w okresie baroku, kiedy to świątynia oliwska odegrała ważną rolę jako ostoja katolicyzmu w dobie refor­macji. Po kasacie klasztoru w 1831 r. świątynia pełniła rolę kościoła kate­dralnego, a od 1926 r. jest katedrą die­cezji gdańskiej. Fasada, wraz z flankującymi ją 46-me-trowymi wieżyczkami schodowymi, po­wstała w 2 poł. XIV w., podczas rozbu­dowy kościoła po niszczycielskim poża­rze w 1350 r. Wieżyczki zostały zwień­czone strzelistymi, gotycko-barokowy-mi hełmami wykonanymi w 1771 r. na zlecenie opata M.A. Hackiego. Oprawą wejścia do świątyni jest barokowy po­rtal z 1688 r. Pierwotne wejście do konwentualnego kościoła prowadzące do nawy północnej zamurowano w XVII w. Tędy wchodziły do wnętrza osoby świeckie. Posadzka świątyni leży ponad metr po­niżej poziomu placu przykościelnego. Kościół ma wnętrze trójnawowe o ukła­dzie bazylikowym, z 10-przęsłowym korpusem, transeptem czyli nawą po­przeczną o krótkich ramionach, .oraz wydłużone 6-przęsłowe prezbiterium otoczone z trzech stron ambitem, czyli obejściem. Nawa południowa jest węż­sza i krótsza o 4 przęsła od północnej. Z nawą północną tączy się kaplica Chrzcielna z 1612 r, i kruchta z 1910 r. Z zachodniej części nawy głównej pro­wadzą, zamknięte piękną kratą rene­sansową z ok. 1600 r., przejścia do ka­plicy Mariackiej, nazywanej w XIX w. Polską, gdyż w okresie zaboru pruskie­go wygłaszane w niej byty przez jakiś czas polskie kazania. Obecnie kaplica przeznaczona jest na potrzeby Semina­rium Duchownego. Z południowej czę­ści ambitu prowadzą schody do wyso­ko położonej kaplicy Świętego Krzyża (Opackiej), pochodzącej z XV w., z roko­kowym wystrojem z 2 poł. XVIII stule­cia. Sklepienia części kościoła pochodzą z XIII (nawa południowa) i XIV w. Na­wę główną i transept zasklepiono w 1582 r. Żebra o pięknym renesanso­wym układzie podtrzymywane są przez bogato zdobione wsporniki z herbami. Złocone gwiazdy pochodzą z 1594 r. W kaplicy Chrzcielnej wprowadzono drewniany strop w formie sklepienia kolebkowego. Pod prezbiterium znajdu­je się krypta, kryjąca kości zmarłych za­konników. Długość wnętrza kościelne­go wynosi 97,6 m, szerokość nawy głównej 8,3 m a jej wysokość 17,7 m. Łączna szerokość naw osiąga 19 m. Warto zwrócić uwagę na kształt fila­rów, których półokrągłe kolumny zwieńczone są trapezowymi głowica­mi typu duńskiego. Wyposażenie świątyni pochodzi z czasów od końca XVI do 2 poł. XVIII w. Na uwagę zasługuje dawny renesansowy ołtarz (1606 r.), z drewna dębowego, ustawiony w północnej części tran­septu. Jest to dzieło wy­sokiej rangi artystycz­nej, ufundowane przez mnicha Rafała Kosa ze szlacheckiej rodziny po­morskiej. Ołtarz główny (1688--1693) jest bogatą kom­pozycją architektoniczno--rzeźbiarską opartą na włoskich wzorcach. Wy­korzystano tu silne kontrasty kolory­styczne, potęgujące iluzjonistyczny efekt całości. Zakończenie prezbiterium osłonięte jest widoczną nad ołtarzem symboliczną kurtyną, która odsłania wi­dok na niebiosa. Wirujący obłok stiuko-wych chmur oświetlany jest naturalnym światłem wpadającym przez znajdujące się pośrodku okrągłe okno. Półkolista kolumnada na dole symbolizuje świat ziemski. To monumentalne barokowe dzieło z obrazem Andrzeja Stecha przedstawiającym Matkę Bożą i św. Bernarda jako orędowników konwentu oliwskiego ufundował opat M.A. Hacki. Z dziejami klasztoru związane są por­trety fundatorów i benefaktorów cy­sterskiego opactwa - książąt pomórskich i królów polskich, wymalowane w 2 pot. XVI w. na ścianach prezbite­rium. Najcenniejsze artystycznie są rzeczywiste podobizny Stefana Bato­rego i Zygmunta III Wazy, pędzla Her­mana Hana z 1613 r. Do szczególnie cennych pamiątek pol­skości należy wykonany z czarnego mar­muru sarkofag książąt pomorskich z 1615 r., ustawiony w południowej czę­ści transeptu, oraz nagrobki i epitafia polskich opatów i rodów pomorskich a także płyty nagrobne na ścianie nawy południowej. Najciekawszy jest rene­sansowy nagrobek pomorskiej rodziny Kosów (ok. 1599), którego autorstwo przypisywane jest niderlandzkiemu mi­strzowi Izaakowi van den Blocke. Niezwykłym dziełem epoki rokoka jest monumentalny prospekt organów z 2 poł. XVIII w. (1763-1788), wykonany przez zespół miejscowych mnichów z braćmi Grossem i Alanusem na czele. Sam instrument skonstruował cysters Jan Wulf z Ornety. Byt on później przera­biany, ostatnio gruntownie zmodernizo­wany w I. 1966-1967. Oliwskie orga­ny mają 7876 piszczałek i 110 rejestrów, czyli kompletów piszczałek o jednako­wym zabarwieniu dźwięku. Na miejscu zamawiać można krótkie koncerty, w czasie których uruchamiane są gwia­zdy i słońca, a grające na trąbkach i dzwoniące dzwonkami aniołki stano­wią prawdziwie barokowe uzupełnienie wrażeń słuchowych wzrokowymi. W 19 bocznych, marmurowych ołtarzach z XVII i XVIII w. znajdują się interesujące obrazy z tych czasów, pędzla H. Hana, B. Strobla i po większej części anonimo­wych malarzy gdańskich. Równocześnie z kościołem budowali cystersi od 1 poł. XIII w. (lub wcześniej) murowany klasztor, wznosząc naj­pierw skrzydło wschodnie tj. dzisiejszą zakrystię i dawny kapitularz, a na pię­trze dormitoria, czyli sypialnie. Zejście z nich istnieje do dziś w południowej części transeptu w postaci schodów, oczywiście późniejszych. Po pożarze w 1350 r. rozbudowano pomieszczenia klasztorne. W południowym skrzydle znalazł się obszerny refektarz czyli ja­dalnia konwentu, a w zachodnim ma­ły. Zachodnie skrzydło przeznaczono dla konwersów, tj. mnichów nie posia­dających święceń kapłańskich, stano­wiących roboczą siłę klasztoru, z cza­sem także specjalistów w różnych dzie­dzinach gospodarki, rzemiosła i admi­nistracji rozległych włości. Trzy istniejące skrzydła klasztoru oraz kościół powiązane zostały krużgankiem z 2 poł. XIV w. Pośrodku powstał kwa­dratowy wirydarz klasztorny. Krużganki i wirydarz byty miejscami od­poczynku i przechadzek mnichów. Po spaleniu kościoła i klasztoru przez gdań­szczan w 1577 r. (zemsta za przyjazną postawę opata Kaspra Geschkau wobec króla Stefana Batorego łamiącego zbroj­nie zbuntowany Gdańsk) nastąpiła odbudowa i rozbudowa siedziby kon­wentu. Wzniesiono wówczas priorat i nowicjat w miejscu obecnego ogrodu. Obydwa budynki, a także infirmerię (szpital) i część zachodniego skrzydła ro­zebrano po kasacie klasztoru. W krużgankach zachowało się kilka portali gotyckich, jeden renesansowy 1 cztery barokowe, w tym dwa wyrzeź­bione z drewna i dwa wielkie marmu­rowe z 1660 r. w wejściach do kościo-*a- Na ścianach krużganków umieszczo­no 18 wielkich obrazów ze scenami bi­blijnymi, pochodzących z 1749 r. W krużganku północnym zachował się fresk Ukrzyżowanie pędzla Wolfganga Sporera z 1593 r. Godne uwagi są cera­miczne i stiukowe gotyckie wsporniki, podtrzymujące żebra przeważnie krzy­żowych sklepień a także renesansowa krata żelazna przed dawną umywalnią konwentu (lavatorium), mającą kształt kaplicy. Jej współczesne wyposażenie upamiętnia męczeństwo kapłanów pol­skich zamordowanych przez Niemców w czasie ostatniej wojny. Naprzeciw znajduje się renesansowy portal w wej­ściu do wielkiego Refektarza. Refektarz zbudowany po 1577 r., z re­nesansowym sklepieniem spoczywają­cym na 3 kolumnach z piaskowca, jest jednym z pomieszczeń Muzeum Die­cezjalnego. Zdobią go malowidła z XVIII w. i fryz portretowy z podobi­znami większości opatów, przeważnie fikcyjnymi, dopiero od końca XVI w. prawdopodobnie rzeczywistymi. Z krużganka wchodzi się przez gotycki portal do Sali Pokoju, związanej z per­traktacjami pokojowymi między Polską a Szwecją w 1660 r., zakończonymi za­warciem pokoju i podpisaniem odpo­wiedniego dokumentu. To doniosłe wydarzenie przypominają malowidła i napisy na ścianie oraz tablica pamiąt­kowa umieszczona przy wschodnim wejściu z krużganka do kościoła. W zabudowaniach poklasztornych znalazły siedzibę trzy ciekawe muzea: Diecezjalne, Etnografii (w Spichrzu Opackim) i Sztuki Współczesnej (w No­wym pałacu Opackim). Można odwie­dzić także XIV-wieczny kościół Św. Ja­kuba. Miłośnicy przyrody mają możli­wość spaceru po pięknym Parku Oliw-skim, składającym się z ogrodu francu­skiego i parku angielskiego, odwiedze­nia pobliskiego ZOO, oraz wycieczki po lasach porastających okoliczne wzgó­rza morenowe.



Cytat dnia

“ Serwis poświęcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz się o interesujących miejscach. Serwis dopiero się rozwija, więc opisy niektórych miejsc mogą być niekompletne lub może ich jeszcze nie być. Staramy się aby codziennie, jakiś obiekt został dodany.

Zapraszamy do czytania”