Zamek w Łańcucie

Zamek w Łańcucie


Nasz kraj jest bardzo zasobny, jeżeli chodzi o turystyczne atrakcje – pod tym względem nie mamy na co narzekać, a wręcz przeciwnie, jest się czym pochwalić. Nie brakuje w Polsce miejsc oraz obiektów, które naprawdę warto zobaczyć – a sława wielu z nich przekracza daleko nasze granice. Jednym z przykładów takich właśnie obiektów jest znajdujący się w Łańcucie zamek, który każdego roku odwiedzany jest przez rozlicznych turystów nie tylko z różnych stron Polski, ale i z zagranicy. Pełna nazwa tego obiektu brzmi Zamek Lubomirskich i Potockich. Kiedyś była to magnacka rezydencja – jedna zresztą z najbardziej znamienitych na całym kontynencie europejskim, dzisiaj natomiast jest to placówka muzealna udostępniona zwiedzającym. Ponadto łańcucki zamek figuruje w krajowym rejestrze zabytków. Od pięciu lat cieszy się także statusem pomnika historii. W takim kształcie, w jakim ten obiekt podziwiać można obecnie ukształtował się w połowie siedemnastego stulecia. Właśnie w tym czasie stał się on własnością znanego magnackiego rodu książęcego, a mianowicie Lubomirskich. To dzięki tej rodzinie zamek został rozbudowany, a także na wiele sposobów upiększony. Nie ominęły go przy tej okazji rozliczne przebudowy, nie mniej jednak końcowy efekt okazał się naprawdę wspaniały. W pierwszej ćwierci dziewiętnastego stulecia właściciele zmienili się. Przeszedł on w ręce innego rodu magnackiego, a mianowicie Potockich. Zamek podczas drugiej wojny światowej nie ucierpiał, poza tym udało się ocalić bardzo wiele znajdujących się w nim dzieł sztuki i innych elementów wyposażenia. Po zakończeniu drugiej wojny światowej zamek stał się własnością państwową. Wtedy także zamieniono go na placówkę muzealną. Nie tylko jednak w takich celach jest on wykorzystywany. Nie sposób nie wspomnieć w tym miejscu o tym, że korzystają z niego w celach reprezentatywnych polskie władze. Poza tym organizowane są tutaj również spotkania o charakterze naukowym, jak dla przykładu sympozja. Jeżeli jednak jakaś prywatna osoba byłaby zainteresowana wynajęciem pomieszczeń, to takiej możliwości tutaj nie ma. Najbardziej znanymi pomieszczeniami znajdującymi się w tym zamku są między innymi Sala Balowa, Galeria Rzeźb, Jadalnia Wielka, Teatr Dworski oraz Sala Kolumnowa. Wyposażenie wymienionych sal jest całkowicie oryginalne. Koniecznie też trzeba wspomnieć o tutejszej bibliotece magnackiej, która spośród innych tego rodzaju bibliotek w naszym kraju jest tylko zachowana najlepiej, ale jest także najliczniejsza. Tworzy ją bowiem niemalże dwadzieścia dwa tysiące woluminów. Pięknie prezentuje się także tutejszy park, na terenie którego nie brakuje zabytkowych obiektów takich jak na przykład Zameczek Romantyczny oraz bardzo chętnie odwiedzana przez turystów Storczykarnia. Generalnie rzecz biorąc tutejsze muzeum podzielone jest na kilka działów. Wśród nich wymienić można chociażby Dział Wnętrz, Dział Sztuki Cerkiewnej oraz Dział Pojazdów Konnych. Muzeum zwiedzać mogą zarówno turyści indywidualni, jak i grupy zorganizowane.
ZABYTKI W POLSCE
Klasztor Paulinów na Jasnej Górze Z jednej strony ośrodek kultu religijne­go - sanktuarium maryjne, z drugiej zaś potężna twierdza, która ten ośro­dek chroniła przez sześć wieków - tak można określić klasztor Paulinów na Jasnej Górze. Wzniesienie to, jedno z wielu na Jurze Krakowsko-Często­ chowskiej, znajduje się 3 km od histo­rycznego centrum Częstochowy. Obe­cnie w kierunku Jasnej Góry prowadzi szeroka aleja Najświętszej Marii Panny, niegdyś wiódł tędy trakt łączący mia­sto ze szpitalem i kościołem św. Jaku­ba (zbudowane w 1582 r. były pod opieką miasta), a da­lej prowadzący do Wielunia. W 1382 r. książę Władysław Opol­ski, władający w I. 1370-1392 ziemią wieluńską, jako lennem, sprowa­dził z Węgier za­kon Pawła Pustel- nika, czyli paulinów. Wybrał dla nich wzgórze nazwane później Jasną Górą, na którym stał już drewniany kościół Błogosławionej Dziewicy. To odosob­nione miejsce odpowiadało pustelni­czej regule paulinów. Zakon został uposażony przez księcia (wsie, huta żelaza, dziesięciny), a następnie także przez króla Władysława Jagiełłę (1393 r.). W tym czasie paulini rozpo­częli budowę klasztoru. W pierwszej kolejności powstała murowana go­tycka kaplica, w której umieszczono obraz Matki Boskiej - dar Władysława Opolskiego. W liście Jagiełły do papie­ża Marcina V czytamy, że przy tym obrazie działy się często liczne cuda. Pochodzenie tej ikony nie jest do koń­ca wyjaśnione. Legenda głosi, ,że jej twórcą był św. Łukasz Ewangelista, który miał ją namalować na deskach stołu należącego do Matki Boskiej. Obraz znalazła cesarzowa Eudoksja (V w.) w Jerozolimie, następnie prze­bywał w Konstantynopolu, w Połocku na Rusi, potem w Bełzie i Lwowie, a w 1384 r. przekazany został często­chowskim paulinom. Według history­ków sztuki obraz należy do typu Ho-degetrii - wizerunków Matki Boskiej z Dzieciątkiem wskazującej prawą rę­ką na siedzącego na jej ramieniu Je­zusa. Techniczne badania obrazu wy­kazały, że jest to kopia wykonana w XV w. i umocowana na pierwotnych deskach, na które naciągnięto nowe płótno. W 1430 r., w czasie rabunko­wego napadu na klasztor, obraz został ukradziony. Na polecenie Jagiełły sprawcy zostali złapani i ukarani, na­tomiast połamane przez nich części obrazu znalazły się w Krakowie, gdzie przeprowadzono renowację przy udziale - jak pisał Jan Długosz - ru­skich i niemieckich malarzy. Rysy na twarzy Matki Boskiej wykonane zosta­ły w farbie za pomocą rylca, co ma symbolizować pocięcie obrazu przez rabusiów. Obraz powrócił na Jasną Górę i umieszczony został w pierw­szej, prostokątnej kaplicy o sklepieniu kolebkowym, której mury tworzą pre­zbiterium obecnej. Jednocześnie paulini postawili drugą kaplicę, św. Pawła Pustelnika i przystą­pili do budowy kościoła. Choć jeszcze do 1469 r. korzystano z kościoła drew­nianego, murowany trójnawowy stał już od 1463 r. Zachowały się z niego m.in. ostrotukowe okna w nawie pół­nocnej i krzyżowo-żebrowe sklepienia w nawach bocznych. Była to obszerna świątynia typu pielgrzymkowego. Pod koniec XV w. częściowo wymurowany był także klasztor. Ze względu na bez­pieczeństwo cudownego obrazu oraz powiększający się stale dzięki licznym darom i wotom skarbiec, zaszła ko­nieczność budowy fortyfikacji. Wiąza­ło się to także z umacnianiem całej granicy ze Śląskiem wzdłuż Jury Kra­kowsko-Częstochowskiej. Od 1620 r. do XVIII w. powstało dzieło obronne nawiązujące do systemu nowowłosko--holenderskiego. W 1631 r. zbudowa­ny został mur wschodni z dwoma ba­stionami w narożnikach, następnie za­chodni, również z bastionami, oraz fo­sa, która otoczyła klasztor. Fortyfikacja miała plan prostokąta o wymiarach 130 x 105 m, brama znajdowała się od strony południowej, a przed nią posta­wiono pięcioboczny rawelin (przy­czółek mostowy) i reduty. Budynki umocniono wewnątrz basztami. Prace budowlane objęły także pozos­tałą zabudowę. Postawiono wtedy m.in.: dwupiętrowe północne skrzydło klasztoru z dwoma wieżami (1630-1633), skrzydło południowe (1647), budynek apteki (1639) i trzynawową część kaplicy Najświętszej Marii Panny (1641), do której wstawiono ambonę i wielki ołtarz dębowy. Zbudowano również kaplicę Aniołów Stróżów (1625) oraz kaplicę Jabłonowskich (1639, obecnie Serca Jezusowego), a nad przebudowaną zakrystią wznie- siono pomieszczenie skarbca. W chwili przystąpienia przez Szwedów do oblę- żenią Jasnej Góry budowa twierdzy i klasztoru była już ukończona. Obrona klasztoru, mimo małego znaczenia mi- litarnego, urosła z biegiem lat do naj- większego dokonania polskiego rycer- stwa i zakonników w wojnie polsko- szwedzkiej. Wynikało to z celu tej obro- ny - cudownego obrazu Matki Boskiej, co tak pięknie opisał w Potopie Henryk Sienkiewicz. Po najeździe szwedzkim rozpoczęto na- stępne prace budowlane. Powstała re- nesansowa kaplica Denhoffów (obe- cnie św. Pawła) na wzór wawelskiej ka- plicy Zygmuntowskiej (1671), a po po- żarze w 1690 r. kościół przebudowano na bazylikowy. Jednocześnie wnętrze świątyni i kaplicy Najświętszej Marii Panny udekorowane zo­stały przez Karola Dan-kwarta malowidłami przedstawiającymi m.in. sceny z historii Krzyża Świętego, cuda związa­ne z obrazem oraz widok oblężenia Jasnej Góry przez Szwedów. Wszyst­kie te prace zakończono w 1712 r. Okazało się jednak, że rozbudowane muszą być także forty­fikacje, bowiem prze­marsze wojsk, najazdy i grabieże stale zagraża­ły klasztorowi. Jeszcze w 1674 r. powstał nowy bastion południOWO- wschodni, zaprojektowany przez Krzysztofa Mieroszewskie- go, a w 1 poł. XVIII w. modernizacją twierdzy zajął się Jan Chrystian Dahlke tworząc m.in. bardziej wysunięte nowe bastiony. Wtedy też powstał zespół bramny, na który składają się dzisiaj: późnobarokowa brama Lubomirskich (1723), brama Matki Bożej Zwycięskiej (albo Stanisława Augusta, 1767, odbu- dowana w 1957 r.), brama Matki Bożej Bolesnej (1891) oraz brama Wałowa zwana Jagiellońską z 1 poł. XVII w. Obecny wygląd całego zespołu formo- wany był więc przez kilka stuleci. Bazy- lika ma wysoką nawę główną, oddzie- loną od bocznych smukłymi filarami, a nakryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami. Zdobiona jest sztukateriami i malowidłami barokowymi. Ołtarz główny wg proj. Jakuba Antoniego Buzziniego zbudował w 1728 r. Jan Adam Karinger. Ma on charakter archi- tektoniczno-rzeźbiarski i przedstawia grupę Wniebowzięcia. Południową ele- wację korpusu formują trzy dobudówki: kruchta z manierystycznym portalem (1630, wczesnobarokowa kaplica św. Pawła (1641-1671) oraz jedna nad drugą kaplice św. Relikwii (1648) i Ja­błonowskich (1754)). Od południa wznosi się tzw. Wieczernik - czworobok neobarokowych krużganków nakryty w 1927 r. tarasem, przylegający do dzwonnicy z XVIII w. Na północ od ko­ścioła znajduje się kaplica Narodzenia Najświętszej Marii Panny z gotyckim prezbiterium, siatką sklepiennych żeber z XVI w. i malowidłami aniołów z XVII w. Główny korpus kaplicy jest bu­dowlą halową z emporami, dostawioną do prezbiterium w 1644 r. Dekoracja po­wstawała w różnym czasie, ale wyróż­nia się bogactwem sztukaterii, szczegól­nie na sklepieniu nawy. Ołtarz ufundo­wał kanclerz Jerzy Ossoliński, a projekt wykonał Jan Gisleni w 1650 r. Srebrną dekoracją pokrył go m.in. toruński złot­nik Jan Bierpfaff. Za srebrną zasłoną wykonaną w 1673 r. przez Jana Lemo-na znajduje się cudowny obraz: Matka Boska Częstochowska. Tło i nimby wi­zerunku z rytowanej blachy wykonał w 1434 r. Jan Polak z Krakowa. Wokół zawieszone są tysiące wotów, w tym plakiety figuralne z XVII—XIX w. i wybit­ne dzieła jubilerskie. Zakrystia z 1651 r. pokryta polichro­mią Dankwarta mieści część kolekcji darów przekazywanych klasztorowi. Są to m.in. monstrancje, krzyże, wazony kryształowe, tace, lichtarze, ołtarzyki. Pozostałe eksponaty są umieszczone w skarbcu i jako ekspozycja w arsena­le. Warto jeszcze wspomnieć o repre­zentacyjnych salach klasztoru, np. o Sali Rycerskiej z cyklem obrazów 0 dziejach Jasnej Góry, Wielkim Refek­tarzu z malowidłami Dankwarta, bi­bliotece z 1.1733-1739 z bogato intar-sjowanymi meblami wykonanymi przez zakonnego stolarza w 1739 r. Jasna Góra zajmuje wyjątkowe miejsce w życiu duchowym narodu oraz jego kulturze artystycznej. Obecność obrazu Matki Boskiej wywarła istotny wpływ na dzieje klasztoru, jak i pośrednio na losy Polski. pełniąc funkcje konsolidują­cego naród symbolu. Po zwycięstwie nad Szwedami w 1655 r. Matka Boska została ogłoszona Królową Korony Pol­skiej i tak jest do dzisiaj. Jednocześnie Jasna Góra należy do największych najbogatszych w zabytki zespołów pielgrzymkowych Europy.



Cytat dnia

“ Serwis poświęcony zabytkom, turystyce i agroturstyce. Znajdziesz tutaj wiele ciekawostek oraz dowiesz się o interesujących miejscach. Serwis dopiero się rozwija, więc opisy niektórych miejsc mogą być niekompletne lub może ich jeszcze nie być. Staramy się aby codziennie, jakiś obiekt został dodany.

Zapraszamy do czytania”